Συνεχίζεται η αποκλιμάκωση στα spreads των ελληνικών ομολόγων, με το premium απόδοσης του 10ετούς έναντι του γερμανικού ομολόγου αναφοράς να υποχωρεί σήμερα κατά 15 μονάδες βάσης στις 217 μ.β.
Το spread κινείται στα χαμηλότερα επίπεδα από τα μέσα Δεκεμβρίου, όταν οι υποβαθμίσεις αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας οδήγησαν σε εκτίναξη του spread έως τα επίπεδα των 280 μονάδων βάσης.
Τα spreads πιο βραχυχρόνιων εκδόσεων, όπως του 2ετούς και του 3ετούς τίτλου κινούνται στις 230 μονάδες βάσης.
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/563588/Article.aspx
5.1.10
Παπακωνσταντίνου: "Στο 3% το έλλειμμα το 2012"
Η Ελλάδα θα μειώσει το διψήφιο έλλειμμα του προϋπολογισμού στο 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2012, έναν χρόνο νωρίτερα από αυτό που είχε ανακοινωθεί, σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών.
Όπως μεταδίδει το Reuters, ο κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου, σε δηλώσεις του μετά το υπουργικό συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε με θέμα την οικονομία, τόνισε ότι «ο πρωθυπουργός ζήτησε η μείωση του ελλείμματος να πραγματοποιηθεί σε τρία χρόνια».
http://www.euro2day.gr/news/economy/124/articles/563584/Article.aspx
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε ακόμη ταχύτερη -κατά 10%- δημοσιονομική προσαρμογή μεταφέροντας κάθε χρόνο ένα επιπλέον δημοσιονομικό βάρος ύψους 2,5 δισ. ευρώ.
Στο υπουργικό συμβούλιο συζητήθηκε και το νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης που θα αποσταλεί στην Κομισιόν με τον πρωθυπουργό να ζητά να είναι εμπροσθοβαρές ως προς τη μείωση του ελλείμματος.
Όπως μεταδίδει το Reuters, ο κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου, σε δηλώσεις του μετά το υπουργικό συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε με θέμα την οικονομία, τόνισε ότι «ο πρωθυπουργός ζήτησε η μείωση του ελλείμματος να πραγματοποιηθεί σε τρία χρόνια».
http://www.euro2day.gr/news/economy/124/articles/563584/Article.aspx
Σε ορίζοντα τριετίας τα μέτρα
Σε ορίζοντα τριετίας θα είναι τα μέτρα που θα λάβει η κυβέρνηση για τη δημοσιονομική προσαρμογή, όπως έκαναν γνωστό οι υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών μετά το τέλος της σύσκεψης υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου για την οικονομία.
«Δεν υπάρχουν σκληρά ή λιγοτερο σκληρά μέτρα, υπάρχουν δίκαια μέτρα και αποφάσεις με επίκεντρο τον πολίτη και αυτό θα κάνει η κυβέρνηση», τόνισε ο υπουργός Οικονομικών Γιώργος Παπακωνσταντίνου εξερχόμενος του Μεγάρου Μαξίμου, ενώ από την πλευρά της, η υπουργός Οικονομίας Λούκα Κατσέλη σημείωσε ότι σκοπός είναι να ληφθούν τώρα όλα τα απαραίτητα μέτρα, σε ορίζοντα τριετίας.
Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε μία μέρα πριν από την άφιξη στην Αθήνα κλιμακίου της Κομισιόν και της ΕΚΤ για διαβουλεύσεις και ενημέρωση σχετικά με τους στόχους και τα μέτρα του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης που αναμένεται να υποβάλει στα τέλη του μήνα η κυβέρνηση στις Βρυξέλλες.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1762045
Νωρίτερα η μείωση ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ
Εντολή για να μειωθεί το έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ ένα χρόνο νωρίτερα σε σχέση με τις αρχικές εξαγγελίες έδωσε στα μέλη του υπουργικού συμβουλίου ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, με αποτέλεσμα η καταληκτική προθεσμία να είναι το τέλος του 2012 αντί του 2013 που είχε ανακοινωθεί αρχικά.Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε ακόμη ταχύτερη -κατά 10%- δημοσιονομική προσαρμογή μεταφέροντας κάθε χρόνο ένα επιπλέον δημοσιονομικό βάρος ύψους 2,5 δισ. ευρώ.
Στο υπουργικό συμβούλιο συζητήθηκε και το νέο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης που θα αποσταλεί στην Κομισιόν με τον πρωθυπουργό να ζητά να είναι εμπροσθοβαρές ως προς τη μείωση του ελλείμματος.
Με δεδομένη τη δέσμευση της κυβέρνησης να μειωθεί το έλλειμμα μέσα στο 2010 κατά 4%, οι αλλαγές φαίνεται να έρχονται το 2011 όπου εκεί λογικά το έλλειμμα θα πρέπει να μειωθεί κατά 3% αντί για 2% που είχε προγραμματιστεί αρχικά, όπως και το 2012 η μείωση του ελλείμματος θα πρέπει να είναι και πάλι της τάξης του 3% για να μπορέσει έτσι το έλλειμμα να βρεθεί στο επίπεδο που ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το πρόσθετο βάρος των 2,5 δισ. ευρώ κατά έτος από το 2011 που επιφέρει η ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή θα αντιμετωπισθεί -σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη- ισομερώς με μείωση των δαπανών και με μέτρα που θα αυξήσουν φορολογικά και άλλα έσοδα.
Το στίγμα των μέτρων αυτών αναμένεται να δώσει η κυβέρνηση, παρουσιάζοντας το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης αύριο στο κλιμάκιο της Ε.Ε. και της ΕΚΤ που καταφθάνει στην Αθήνα. Πάντως, η έντονη κινητικότητα της κυβέρνησης αναφορικά με το ΠΣΑ και η πρόθεση της να ληφθούν αναγκαία μέτρα έχουν οδηγήσει σε μείωση των spreads των ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τα γερμανικά από 250 μ.β. Την προηγούμενη εβδομάδα σε 234 χθες και 218 σήμερα. Μάλιστα η κυβέρνηση θέλοντας να εκμεταλλευτεί το καλό κλίμα που αρχίζει να διαμορφώνεται στις διεθνείς αγορές, προχώρα εντός του Ιανουαρίου στην πρώτη κίνηση δανεισμού, ο οποίος αναμένεται να γίνει μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης ή μέσω κοινοπραξίας τραπεζών.
http://www.capital.gr/News.asp?id=882414
Το πρόσθετο βάρος των 2,5 δισ. ευρώ κατά έτος από το 2011 που επιφέρει η ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή θα αντιμετωπισθεί -σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη- ισομερώς με μείωση των δαπανών και με μέτρα που θα αυξήσουν φορολογικά και άλλα έσοδα.
Το στίγμα των μέτρων αυτών αναμένεται να δώσει η κυβέρνηση, παρουσιάζοντας το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης αύριο στο κλιμάκιο της Ε.Ε. και της ΕΚΤ που καταφθάνει στην Αθήνα. Πάντως, η έντονη κινητικότητα της κυβέρνησης αναφορικά με το ΠΣΑ και η πρόθεση της να ληφθούν αναγκαία μέτρα έχουν οδηγήσει σε μείωση των spreads των ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τα γερμανικά από 250 μ.β. Την προηγούμενη εβδομάδα σε 234 χθες και 218 σήμερα. Μάλιστα η κυβέρνηση θέλοντας να εκμεταλλευτεί το καλό κλίμα που αρχίζει να διαμορφώνεται στις διεθνείς αγορές, προχώρα εντός του Ιανουαρίου στην πρώτη κίνηση δανεισμού, ο οποίος αναμένεται να γίνει μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης ή μέσω κοινοπραξίας τραπεζών.
http://www.capital.gr/News.asp?id=882414
ΟΔΔΗΧ: Πιθανός ιδιωτικός δανεισμός μέσω τραπεζών
Η Ελλάδα ενδεχομένως να προχωρήσει σε δανεισμό μέσω private placement με τη συνεργασία τραπεζών, μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου, για δεύτερη φορά τους τελευταίους δύο μήνες, δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ κ. Σπύρος Παπανικολάου στο Bloomberg.
Σε τηλεφωνική του συνέντευξη στο ξένο πρακτορείο, ο κ. Παπανικολάου σημείωσε ότι η απόφαση για το αν θα προχωρήσει η κυβέρνηση σε private placement θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς αντιδράσεις στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
http://www.euro2day.gr/news/economy/124/articles/563577/Article.aspx
Πάντως, ο επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους με δηλώσεις του στο Reuters απεκάλυψε πως την επόμενη εβδομάδα το Δημόσιο θα προχωρήσει σε δημοπρασία εντόκων γραμματίων.
«Θα υπάρξει δημοπρασία ΕΓΔ τον Ιανουάριο, πιθανότερα την επόμενη εβδομάδα» είπε ο κ. Σπύρος Παπανικολάου.
http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1091392&lngDtrID=251
Σε τηλεφωνική του συνέντευξη στο ξένο πρακτορείο, ο κ. Παπανικολάου σημείωσε ότι η απόφαση για το αν θα προχωρήσει η κυβέρνηση σε private placement θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς αντιδράσεις στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
http://www.euro2day.gr/news/economy/124/articles/563577/Article.aspx
Πάντως, ο επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους με δηλώσεις του στο Reuters απεκάλυψε πως την επόμενη εβδομάδα το Δημόσιο θα προχωρήσει σε δημοπρασία εντόκων γραμματίων.
«Θα υπάρξει δημοπρασία ΕΓΔ τον Ιανουάριο, πιθανότερα την επόμενη εβδομάδα» είπε ο κ. Σπύρος Παπανικολάου.
http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1091392&lngDtrID=251
Στο 0,9% ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη το Δεκέμβριο
Ανάλογος των εκτιμήσεων κινήθηκε ο πληθωρισμός τον Δεκέμβριο στην ευρωζώνη καθώς έτρεξε με ρυθμό 0,9% σε ετήσια βάση.
Καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των τιμών του καταναλωτή διαδραμάτισε η άνοδος των πετρελαϊκών τιμών.
Σημειώνεται ότι τον Νοέμβριο ο πληθωρισμός είχε αυξηθεί κατά 0,5% σε ετήσια βάση.
http://www.euro2day.gr/news/world/125/articles/563569/ArticleNewsWorld.aspx
Καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των τιμών του καταναλωτή διαδραμάτισε η άνοδος των πετρελαϊκών τιμών.
Σημειώνεται ότι τον Νοέμβριο ο πληθωρισμός είχε αυξηθεί κατά 0,5% σε ετήσια βάση.
http://www.euro2day.gr/news/world/125/articles/563569/ArticleNewsWorld.aspx
Κρούγκμαν: Πιθανή και νέα ύφεση το β΄ εξάμηνο
Ο οικονομολόγος, καθηγητής Οικονομικών στο Princeton και κάτοχος Νομπέλ Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν δίνει τουλάχιστον 30% πιθανότητες να γνωρίσει μία νέα ύφεση η αμερικανική οικονομία μέσα στο 2010, συγκεκριμένα το δεύτερο εξάμηνο, όταν θα αρχίσει να εξανεμίζεται ο αντίκτυπος από τις δέσμες δημοσιονομικών και νομισματικών μέτρων τόνωσης της οικονομίας. «Δεν πρόκειται για μικρή πιθανότητα, αλλά της τάξης του 30% με 40%» τόνισε χθες ο κ. Κρούγκμαν, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο οικονομικού συνεδρίου στην Ατλάντα. Υπογράμμισε μάλιστα πως είναι μεγαλύτερη από ποτέ η πιθανότητα να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης τόσο, ώστε να εκτιναχθεί και πάλι η ανεργία. Πρόσθεσε, άλλωστε, πως η πρόθεση της Fed να δώσει τέλος τον Μάρτιο στο πρόγραμμα αγοράς τίτλων στεγαστικών δανείων συνολικού ύψους 1,25 τρισ. δολαρίων και ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου αξίας 175 δισ. δολαρίων θα έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων και παράλληλα να μειωθούν οι πωλήσεις, αλλά και οι τιμές των κατοικιών.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_05/01/2010_385577
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_05/01/2010_385577
Με 31,3147% ο Λ. Λαυρεντιάδης στην Proton Bank
Σε απόκτηση 19.629.247 κοινών ονομαστικών μετοχών της Proton Bank [PRBr.AT] 
προέβη ο κος Λαυρέντιος Λαυρεντιάδης με αποτέλεσμα το ποσοστό συμμετοχής επί των δικαιωμάτων ψήφου του να ανέλθει σε 31,3147%.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761951
προέβη ο κος Λαυρέντιος Λαυρεντιάδης με αποτέλεσμα το ποσοστό συμμετοχής επί των δικαιωμάτων ψήφου του να ανέλθει σε 31,3147%.http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761951
Κοντά στα 82 δολ. το αργό
Κοντά στα 82 δολ. το βαρέλι διαπραγματεύθηκε το αργό πετρέλαιο στη Νέα Υόρκη καθώς ο ψυχρός καιρός και η βελτίωση των οικονομιών παγκοσμίως βελτίωσαν την προοπτική για τη ζήτηση του καυσίμου.
Το πετρέλαιο έκλεισε στα υψηλότερα επίπεδα σε χρονικό διάστημα πλέον των 14 μηνών χθες καθώς η βιομηχανική παραγωγή στην Κίνα αυξήθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό σε χρονικό διάστημα πλέον των πέντε ετών. Οι προμήθειες πετρελαίου θέρμανσης στις ΗΠΑ ενδέχεται να μειωθούν για έβδομη εβδομάδα μετά την μετακίνηση του ψυχρού μετώπου στα βορειοανατολικά. Το Πεκίνο και η Σεούλ επλήγησαν από τη χειρότερη χιονόπτωση σε χρονικό διάστημα πλέον του μισού αιώνα.
Το αργό πετρέλαιο για παράδοση Φεβρουαρίου διαπραγματεύθηκε στα 81,63 δολ. το βαρέλι, 12 σεντς υψηλότερα, κατά τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων της Νέας Υόρκης (Nymex) στις 8:47 π.μ. στο Σύδνεϋ. Χθες τα συμβόλαια σημείωσαν άνοδο 2,15 δολ., ποσοστό 2,7%, φθάνοντας στα 81,51 δολ. το βαρέλι, τα υψηλότερα επίπεδα κλεισίματος από τις 9 Οκτωβρίου του 2008.
Τα αποθέματα πετρελαίου θέρμανσης των ΗΠΑ υποχώρησαν επί έξι εβδομάδες στα 44,4 εκατ. βαρέλια, σημειώνοντας τη μακροβιότερη μείωση από τον Απρίλιο του 2008, σύμφωνα με την έκθεση του αμερικανικού υπουργείου Ενεργείας στις 30 Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των μετεωρολόγων οι θερμοκρασίες θα είναι χαμηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα στο ήμισυ των ανατολικών ΗΠΑ έως τις 17 Ιανουαρίου. Στις βορειοδυτικές ΗΠΑ καταναλώνονται περίπου τα 4/5 του συνολικού πετρελαίου θέρμανσης της χώρας.
Η βιομηχανική παραγωγή στις ΗΠΑ αυξήθηκε με ταχύτερο έναντι των προβλέψεων ρυθμό βοηθώντας τη χώρα να εξέλθει από τη χειρότερη οικονομική ύφεση της δεκαετίας του 1930. Ο βιομηχανικός δείκτης του Institute for Supply Management’s αυξήθηκε στο 55,9, τα υψηλότερα επίπεδα σε χρονικό διάστημα πλέον των τριών ετών έναντι του Νοεμβρίου που ήταν στο 53,6. Ο δείκτης πάνω από το 50 καταδεικνύει ανάπτυξη.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761900
Ποδαρικό με ράλι
Ειδικότερα, στις 10.583,96 μονάδες, ενισχυμένος κατά 1,5% έκλεισε ο Dow Jones. Κέρδη 1,60% κατέγραψε και ο S&P 500, ο οποίος διαμορφώθηκε στις 1.132,98 μονάδες. Κατά 1,73% ενισχύθηκε, τέλος, ο δείκτης των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας Nasdaq, αγγίζοντας τις 2.308,42 μονάδες.
Με ένα ράλι σε μετοχές, πετρέλαιο και μέταλλα υποδέχθηκαν οι επενδυτές το νέο έτος. Τα στοιχεία για ανάκαμψη της μεταποιητικής δραστηριότητας παγκοσμίως ενίσχυσαν τις προσδοκίες για επιστροφή της παγκόσμιας οικονομίας σε υγιείς ρυθμούς ανάπτυξης και άνοιξαν την όρεξη των επενδυτών για ρίσκο.
Θετικά λειτούργησε και η ανακοίνωση μεγάλων εταιρικών συμφωνιών, όπως αυτή της εξαγοράς του μεριδίου της Nestle στην Αlcon από τη Novartis
Στη Wall Street στο επίκεντρο του αγοραστικού ενδιαφέροντος βρέθηκαν μεγάλες επιχειρήσεις ενέργειας και βιομηχανίες μετάλλων χάρη στην άνοδο των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 81 δολάρια το βαρέλι, αλλά και το νέο άλμα στις τιμές του χαλκού.
Στην Ευρώπη, η πρώτη συνεδρίαση του 2010 βρήκε τις μετοχές σε νέα υψηλά 15 μηνών. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης FTSEurofirst 300 ενισχύθηκε 1,4% στις 1.060, 73 μονάδες, στο υψηλότερο κλείσιμό του από τις αρχές Οκτωβρίου του 2008.
Στο Λονδίνο ο FTSE100 σημείωσε άνοδο 1,6%, στη Φραγκφούρτη ο Xetra Dax ενισχύθηκε 1,5% και στο Παρίσι ο CAC 40 [.FCHI] ολοκλήρωσε τη συνεδρίαση 2% υψηλότερα.
Της ανόδου ηγήθηκαν οι τίτλοι των τραπεζών, ενώ μεγάλα κέρδη είχαν και σε αυτή την πλευρά του Ατλαντικού πετρελαιοβιομηχανίες και μεταλλευτικές.
Στις αγορές συναλλάγματος το δολάριο δέχθηκε πιέσεις υποχωρώντας τόσο έναντι του ευρώ όσο και έναντι του γιεν.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761825
Eurobank Χρηματιστηριακή: Στην κορυφή της κατάταξης για τις συναλλαγές το 2009
Την πρώτη θέση στην κατάταξη των χρηματιστηριακών εταιρειών το 2009, σε ό,τι αφορά τις συναλλαγές, με ποσοστό 14,18%, κατέλαβε η Eurobank [EFGr.AT] Χρηματιστηριακή.
Ακολούθησαν η Επενδυτική με ποσοστό 13,95%, η Εθνική Π&Κ με 12,01%, η Πειραιώς με 7,76%, η Alpha Finance με 7,12%, η Euroxx με 5,26%, η Cheuvreux με 5,01%, η HSBC με 3,98%, η UBS με 3,32% και η Meriil Lynch με ποσοστό 2,20%.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761690
Ξεπέρασε τα 1.110 δολ. η τιμή του χρυσού
Άνοδο σχεδόν 2% σημειώνουν οι τιμές στα προθεσμιακά συμβόλαια του χρυσού, ξεπερνώντας τα 1.110 δολάρια ανά ουγγιά, χάρη στην εξασθένηση του δολαρίου κατά την πρώτη συνεδρίαση της χρονιάς.
Σε θετικό έδαφος κινούνται και οι τιμές άλλων εμπορευμάτων εξαιτίας της αύξησης των μεταποιητικών δεικτών PMI στην Κίνα και τη Μεγάλη Βρετανία. Η τιμή του παλλαδίου, μάλιστα, αναρριχήθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 17 μηνών.
Η τιμή του χρυσού στα συμβόλαια παράδοσης Φεβρουαρίου ενισχυόταν νωρίτερα κατά 1,9% στα 1.117,30 δολάρια ανά ουγγιά, έχοντας ανέλθει προηγουμένως μέχρι τα 1.119,70 δολάρια ανά ουγγιά.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761613
Σε θετικό έδαφος κινούνται και οι τιμές άλλων εμπορευμάτων εξαιτίας της αύξησης των μεταποιητικών δεικτών PMI στην Κίνα και τη Μεγάλη Βρετανία. Η τιμή του παλλαδίου, μάλιστα, αναρριχήθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 17 μηνών.
Η τιμή του χρυσού στα συμβόλαια παράδοσης Φεβρουαρίου ενισχυόταν νωρίτερα κατά 1,9% στα 1.117,30 δολάρια ανά ουγγιά, έχοντας ανέλθει προηγουμένως μέχρι τα 1.119,70 δολάρια ανά ουγγιά.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761613
4.1.10
Μπ. Μπερνάνκι: «Η ανεπαρκής εποπτεία υπεύθυνη για την κρίση»
Η Federal Reserve πρέπει να είναι ανοικτή στο ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων προκειμένου να εμποδίσει νέες φούσκες στις αγορές, αν και η αυστηρότερη ρυθμιστική εποπτεία παραμένει η βέλτιστη λύση για να αποτραπεί η επανάληψη της κρίσης, δήλωσε την Κυριακή ο επικεφαλής της Fed, Ben Bernanke.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ υπογράμμισε ότι θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω το ρυθμιστικό πλαίσιο προκειμένου να αποτραπεί κάποια επανάληψη της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία αποτέλεσε "πιθανώς την χειρότερη στη σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ", όπως δήλωσε.
"Αν δεν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις ή αν γίνουν και αποδειχθούν αναποτελεσματικές, θα πρέπει να παραμείνουμε ανοικτοί στη χρήση της νομισματικής πολιτικής ως συμπληρωματικό εργαλείο", δήλωσε ο Bernanke μιλώντας στην ετήσια συνέλευση της American Economic Association.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η χαλαρή εποπτεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε συνδυασμό με τη πλεονάζουσα ρευστότητα στις διεθνείς αγορές, αποτέλεσαν τον βασικό λόγο για τη δημιουργία της στεγαστικής φούσκας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
http://www.capital.gr/News.asp?id=881673
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ υπογράμμισε ότι θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω το ρυθμιστικό πλαίσιο προκειμένου να αποτραπεί κάποια επανάληψη της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία αποτέλεσε "πιθανώς την χειρότερη στη σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ", όπως δήλωσε.
"Αν δεν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις ή αν γίνουν και αποδειχθούν αναποτελεσματικές, θα πρέπει να παραμείνουμε ανοικτοί στη χρήση της νομισματικής πολιτικής ως συμπληρωματικό εργαλείο", δήλωσε ο Bernanke μιλώντας στην ετήσια συνέλευση της American Economic Association.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η χαλαρή εποπτεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε συνδυασμό με τη πλεονάζουσα ρευστότητα στις διεθνείς αγορές, αποτέλεσαν τον βασικό λόγο για τη δημιουργία της στεγαστικής φούσκας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
http://www.capital.gr/News.asp?id=881673
Fed: Σε συμφωνία με την Sterling Financial Corp.
Η αμερικανική Federal Reserve ανακοίνωσε σήμερα ότι κατεληξε σε συμφωνία με την Sterling Financial Corp. στο πλαίσιο της οποίας ο τραπεζικός οργανισμός θα ενισχύσει την κεφαλαιακή του θέση και τη διαχείριση ρίσκου. Η συμφωνία απαγορεύει παράλληλα στην εταιρεία να προχωρήσει στη διανομή μερισμάτων χωρίς να έχει προηγουμένως εξασφαλίσει την συγκατάθεση της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ.Επίσης η εταιρεία θα πρέπει να υποβάλει ένα σχέδιο χρηματοδότησης έκτακτης ανάγκης και να κατονομάζει πιθανές πηγές ρευστότητας.
http://www.capital.gr/Articles.asp?id=881836#1stframe
http://www.capital.gr/Articles.asp?id=881836#1stframe
Ισλανδία: Αναβάθμιση outlook από Standard & Poor΄s
Στην αναβάθμιση του outlook της οικονομίας της Ισλανδίας σε “σταθερό” από “αρνητικό” προχώρησε η Standard & Poor΄s Ratings Services.
Όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Dow Jones Newswires, ο οίκος αξιολόγησης προχώρησε στην παραπάνω κίνηση έπειτα από την έγκριση από το κοινοβούλιο της χώρας νόμου για την καταβολή 3,8 δισ. ευρώ στη Βρετανία και στην Ολλανδία ως αποζημίωση για την κατάρρευση της θυγατρικής της τράπεζας Landsbanki, Icesave, η οποία κατέρρευσε τον Οκτώβριο του 2008.
Οι δύο χώρες ζητάνε την καταβολή των χρημάτων καθώς πλήρωσαν αποζημιώσεις σε περισσότερους από 320.000 καταθέτες της τράπεζας.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως ο πρόεδρος της χώρας Olafur R. Grimsson δεν έχει υπογράψει το νομοσχέδιο ακόμα μεγάλο ποσοστό των Ισλανδών εμφανίζεται έντονα δυσαρεστημένο με την προοπτική πληρωμής από τους ίδιους των ζημιών που προκλήθηκαν από την κατάρρευση μίας ιδιωτικής τράπεζας. Σε περίπτωση που ο πρόεδρος της χώρας δεν υπογράψει το νομοσχέδιο, τότε αυτό είτε πρέπει να εγκαταλειφθεί είτε να τεθεί σε δημοψήφισμα.
http://www.capital.gr/News.asp?id=881795#1stframe
Όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Dow Jones Newswires, ο οίκος αξιολόγησης προχώρησε στην παραπάνω κίνηση έπειτα από την έγκριση από το κοινοβούλιο της χώρας νόμου για την καταβολή 3,8 δισ. ευρώ στη Βρετανία και στην Ολλανδία ως αποζημίωση για την κατάρρευση της θυγατρικής της τράπεζας Landsbanki, Icesave, η οποία κατέρρευσε τον Οκτώβριο του 2008.
Οι δύο χώρες ζητάνε την καταβολή των χρημάτων καθώς πλήρωσαν αποζημιώσεις σε περισσότερους από 320.000 καταθέτες της τράπεζας.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως ο πρόεδρος της χώρας Olafur R. Grimsson δεν έχει υπογράψει το νομοσχέδιο ακόμα μεγάλο ποσοστό των Ισλανδών εμφανίζεται έντονα δυσαρεστημένο με την προοπτική πληρωμής από τους ίδιους των ζημιών που προκλήθηκαν από την κατάρρευση μίας ιδιωτικής τράπεζας. Σε περίπτωση που ο πρόεδρος της χώρας δεν υπογράψει το νομοσχέδιο, τότε αυτό είτε πρέπει να εγκαταλειφθεί είτε να τεθεί σε δημοψήφισμα.
http://www.capital.gr/News.asp?id=881795#1stframe
Ποιες εισηγμένες επιμένουν σε "γερά" μερίσματα
Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις που παρατηρούνται είναι στη μικρή κεφαλαιοποίηση, ενώ στον αντίποδα δεν λείπουν και κάποιες μετοχές επιχειρήσεων με θετικές αποδόσεις από την αρχή του έτους, που ωστόσο δεν έχουν διανείμει μέρισμα επί πολλές χρήσεις και, για την ώρα τουλάχιστον, δεν έχουν δείξει ακόμα σημάδια ουσιαστικής βελτίωσης στην οργάνωση των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων και στα τελικά κέρδη προ φόρων που εμφανίζουν.
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/562818/Article.aspx
ING:Καλή χρονιά το 2010 για τις μετοχές
Η ανάγνωση των εκτιμήσεων των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το 2010 θα είναι μία καλή χρονιά για τους επενδυτές, τονίζει σε άρθρο του ο στρατηγικός αναλυτής της ING IM Europe, κ. Ad van Tiggelen.
Σπάνια παρατηρείται μία τόσο ευρεία ταύτιση απόψεων (consensus).
Πιο συνοπτικά, το 2010 θα είναι καλή χρονιά για τις μετοχές, ειδικά το α΄ εξάμηνο. Το δεύτερο ήμισυ του έτους ενδέχεται να έχει περισσότερες προκλήσεις, καθώς οι επενδυτές θα αρχίσουν να προεξοφλούν αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες των δυτικών οικονομιών ή (σε περίπτωση που η ισχύς της ανάκαμψης εξασθενήσει) αν προκύψουν ανησυχίες για επανάληψη της ύφεσης.
Οι αναδυόμενες αγορές θα υπερισχύσουν ξανά έναντι των ανεπτυγμένων και τα κρατικά ομόλογα θα αποφέρουν χαμηλές μονοψήφιες αποδόσεις στην καλύτερη περίπτωση. Εξετάζοντας τη διάχυτη συμφωνία απόψεων για εκτιμήσεις του ρυθμού αύξησης των εταιρικών κερδών (+25%) και τις ακόμα λογικές αποτιμήσεις των μετοχών, τότε οι παραπάνω εκτιμήσεις είναι εύλογες και ειδικά στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Κοιτάζοντας λίγο πιο μακριά ένα μόνο φαντάζει σίγουρο: ενώ το 2009 καθοριστικό ρόλο είχε το timing, το 2010 θα χαρακτηριστεί από διλήμματα, σημειώνει ο κ. Ad van Tiggelen.
Η ανάκαμψη θα διατηρηθεί ή η εξασθενημένη κατανάλωση θα οδηγήσει σε ύφεση ξανά; Οι κεντρικές τράπεζες θα άρουν την επεκτατική τους πολιτική ή θα προκαλέσουν τη δημιουργία νέας φούσκας; Ο τραπεζικός δανεισμός θα παραμείνει σφιχτός ή θα εξομαλυνθεί άμεσα; Σύμφωνα με τον κ. Ad van Tiggelen, κανείς δεν είναι σε θέση να δώσει απαντήσεις σε αυτά τα διλήμματα με υψηλό βαθμό βεβαιότητας. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ερώτημα προκύπτει από τη σύγκρουση μεταξύ των εποχικών και των δομικών δυνάμεων της οικονομίας. Η τρέχουσα ανοδική συγκυρία οπωσδήποτε θα πρέπει να ειδωθεί μέσα από το πρίσμα των δομικών τάσεων σε εξέλιξη. Ολοένα ανερχόμενη ισχύς των αναδυόμενων αγορών, γήρανση του πληθυσμού στις ανεπτυγμένες οικονομίες και επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των κοινωνιών. Η πρώτη τάση είναι πληθωριστική, αλλά η δεύτερη και η τρίτη το αντίθετο. Άλλωστε, οι γηραιότεροι καταναλωτές τείνουν να αγοράζουν λιγότερα ακριβά αγαθά (συνήθως έχουν σπίτι και αυτοκίνητο), ενώ οι αγορές μέσω του Διαδικτύου (online shopping) προσφέρουν πληρέστερη ενημέρωση για τις τιμές, με την πιο φθηνή να απαιτεί μόνο ένα "κλικ". Ίσως να μην είναι μόνο σύμπτωση ότι οι αποδόσεις (στη λήξη) το μακροχρόνιων κρατικών ομολόγων παραμένουν επιμόνως χαμηλά αψηφώντας τη φιλολογία για οικονομική ανάκαμψη και για επικείμενο πληθωρισμό. Μπορεί το 2010 να αποδειχθεί μία όχι και τόσο εύκολη χρονιά τελικά.
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/563439/Article.aspx
Σπάνια παρατηρείται μία τόσο ευρεία ταύτιση απόψεων (consensus).
Πιο συνοπτικά, το 2010 θα είναι καλή χρονιά για τις μετοχές, ειδικά το α΄ εξάμηνο. Το δεύτερο ήμισυ του έτους ενδέχεται να έχει περισσότερες προκλήσεις, καθώς οι επενδυτές θα αρχίσουν να προεξοφλούν αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες των δυτικών οικονομιών ή (σε περίπτωση που η ισχύς της ανάκαμψης εξασθενήσει) αν προκύψουν ανησυχίες για επανάληψη της ύφεσης.
Οι αναδυόμενες αγορές θα υπερισχύσουν ξανά έναντι των ανεπτυγμένων και τα κρατικά ομόλογα θα αποφέρουν χαμηλές μονοψήφιες αποδόσεις στην καλύτερη περίπτωση. Εξετάζοντας τη διάχυτη συμφωνία απόψεων για εκτιμήσεις του ρυθμού αύξησης των εταιρικών κερδών (+25%) και τις ακόμα λογικές αποτιμήσεις των μετοχών, τότε οι παραπάνω εκτιμήσεις είναι εύλογες και ειδικά στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Κοιτάζοντας λίγο πιο μακριά ένα μόνο φαντάζει σίγουρο: ενώ το 2009 καθοριστικό ρόλο είχε το timing, το 2010 θα χαρακτηριστεί από διλήμματα, σημειώνει ο κ. Ad van Tiggelen.
Η ανάκαμψη θα διατηρηθεί ή η εξασθενημένη κατανάλωση θα οδηγήσει σε ύφεση ξανά; Οι κεντρικές τράπεζες θα άρουν την επεκτατική τους πολιτική ή θα προκαλέσουν τη δημιουργία νέας φούσκας; Ο τραπεζικός δανεισμός θα παραμείνει σφιχτός ή θα εξομαλυνθεί άμεσα; Σύμφωνα με τον κ. Ad van Tiggelen, κανείς δεν είναι σε θέση να δώσει απαντήσεις σε αυτά τα διλήμματα με υψηλό βαθμό βεβαιότητας. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ερώτημα προκύπτει από τη σύγκρουση μεταξύ των εποχικών και των δομικών δυνάμεων της οικονομίας. Η τρέχουσα ανοδική συγκυρία οπωσδήποτε θα πρέπει να ειδωθεί μέσα από το πρίσμα των δομικών τάσεων σε εξέλιξη. Ολοένα ανερχόμενη ισχύς των αναδυόμενων αγορών, γήρανση του πληθυσμού στις ανεπτυγμένες οικονομίες και επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των κοινωνιών. Η πρώτη τάση είναι πληθωριστική, αλλά η δεύτερη και η τρίτη το αντίθετο. Άλλωστε, οι γηραιότεροι καταναλωτές τείνουν να αγοράζουν λιγότερα ακριβά αγαθά (συνήθως έχουν σπίτι και αυτοκίνητο), ενώ οι αγορές μέσω του Διαδικτύου (online shopping) προσφέρουν πληρέστερη ενημέρωση για τις τιμές, με την πιο φθηνή να απαιτεί μόνο ένα "κλικ". Ίσως να μην είναι μόνο σύμπτωση ότι οι αποδόσεις (στη λήξη) το μακροχρόνιων κρατικών ομολόγων παραμένουν επιμόνως χαμηλά αψηφώντας τη φιλολογία για οικονομική ανάκαμψη και για επικείμενο πληθωρισμό. Μπορεί το 2010 να αποδειχθεί μία όχι και τόσο εύκολη χρονιά τελικά.
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/563439/Article.aspx
Σε roadshow στη Λιόν 9 ελληνικά mid caps
Οι διοικήσεις εννέα ελληνικών εταιριών της μεσαίας κεφαλαιοποίησης θα παρευρεθούν σε ένα από τα μεγαλύτερα mid cap road shows πανευρωπαϊκά που λαμβάνει χώρα στη Λιόν της Γαλλίας, στις 7 και 8 Ιανουαρίου.Από την Ελλάδα θα συμμετάσχουν οι εταιρίες Alapis, Folli Follie, Μυτιληναίος, Μέτκα, ΓΕΚΤΕΡΝΑ, Τέρνα Ενεργειακή, Σαράντης, Κορρές και Δίας Ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ συντονιστής της ελληνικής συμμετοχής είναι η Proton Bank.
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/563424/Article.aspx
http://www.euro2day.gr/news/market/123/articles/563424/Article.aspx
Με ποσοστό και στην Ελευθεροτυπία ο όμιλος Λαυρεντιάδη
Έντονο ενδιαφέρον προκάλεσε η συμπεριφορά της τιμής της Τεγόπουλος στα τέλη του έτους καθώς η εντυπωσιακή άνοδος της μετοχής κατά τις τρεις τελευταίες συνεδριάσεις (+18% στις 29/12, +18,64% στις 30/12 και +17,14% στις 31/12) συνοδεύτηκε και από σημαντικό όγκο την τελευταία ημέρα του έτους. Είναι ενδεικτικό ότι σε σχεδόν 15 συνεδριάσεις (από τις 8/12) η μετοχή της Τεγόπουλος διπλασίασε την αξία της στο ταμπλό.
Πληροφορίες που ωστόσο δεν επιβεβαιώνονται επισήμως αναφέρουν ότι μέρος του ποσοστού που άλλαξε χέρια αποκτήθηκε από την κοινή εταιρεία των Λαυρέντη Λαυρεντιάδη και Πέτρου Κυριακίδη που συνεχίζει να επενδύει στα media. Υπενθυμίζεται ότι ήδη ελέγχει μεταξύ άλλων τις εφημερίδες Espresso, Σφήνα, Athens News και Ισοτιμία, το ραδιοφωνικό σταθμό Flash ενώ διατηρεί μικρότερες συμμετοχές σε διάφορα ραδιοτηλεοπτικά μέσα. Οι μετοχικές ανακατατάξεις στην εταιρεία συμβαίνουν σε μια περίοδο που εντός της επιχείρησης λαμβάνουν χώρα δομικές αλλαγές. Σήμερα άλλωστε στις 5 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί συνέλευση των εργαζομένων της επιχείρησης όπου θα συζητηθούν θέματα που αφορούν το μέλλον της έκδοσης.
http://www.capital.gr/Articles.asp?id=881713#1stframe
Πληροφορίες που ωστόσο δεν επιβεβαιώνονται επισήμως αναφέρουν ότι μέρος του ποσοστού που άλλαξε χέρια αποκτήθηκε από την κοινή εταιρεία των Λαυρέντη Λαυρεντιάδη και Πέτρου Κυριακίδη που συνεχίζει να επενδύει στα media. Υπενθυμίζεται ότι ήδη ελέγχει μεταξύ άλλων τις εφημερίδες Espresso, Σφήνα, Athens News και Ισοτιμία, το ραδιοφωνικό σταθμό Flash ενώ διατηρεί μικρότερες συμμετοχές σε διάφορα ραδιοτηλεοπτικά μέσα. Οι μετοχικές ανακατατάξεις στην εταιρεία συμβαίνουν σε μια περίοδο που εντός της επιχείρησης λαμβάνουν χώρα δομικές αλλαγές. Σήμερα άλλωστε στις 5 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί συνέλευση των εργαζομένων της επιχείρησης όπου θα συζητηθούν θέματα που αφορούν το μέλλον της έκδοσης.
http://www.capital.gr/Articles.asp?id=881713#1stframe
EFG Eurobank: Τα αίτια και η αντιμετώπιση της κρίσης του 2007-2009
Άρθρα τριών διακεκριμένων Ελλήνων επιστημόνων, βασισμένα σε παρουσιάσεις και ομιλίες τους σε σχετικές εκδηλώσεις τους τελευταίους μήνες, δημοσιεύει η Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών & Προβλέψεων της Eurobank [EFGr.AT] EFG στην τελευταία έκδοση του «Οικονομία και Αγορές».
Τα δύο πρώτα άρθρα προέρχονται από τις εργασίες ημερίδας, που διοργάνωσε το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, με τίτλο «Από την κρίση του 1929 στην κρίση του 2009» στις 12 Νοεμβρίου 2009.
Στο παρόν τεύχος φιλοξενείται άρθρο των κ.κ. Κολλίντζα και Ψαλιδόπουλου με τίτλο: «Οι κρίσεις του 1929 και του 2008 και οι πολιτικές αντιμετώπισής τους», στο οποίο οι συγγραφείς αναφέρονται στα αίτια της σημερινής κρίσης, τη συγκρίνουν με τη κρίση του 1929 και τέλος αναλύουν την αποτελεσματικότητα των μέτρων οικονομικής πολιτικής που υιοθετήθηκαν.
Φιλοξενείται επίσης η ομιλία του κ. Καραμούζη από την ίδια ημερίδα, με τίτλο: «Τα αίτια της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης και ο ρόλος του ελληνικού τραπεζικού συστήματος», στην οποία ο συγγραφέας αναλύει τα αίτια της κρίσης, επιχειρεί τη σύγκρισή τους με την κρίση του 1929 και τέλος επικεντρώνεται στη σημασία και το ρόλο του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το τρίτο άρθρο του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και Οικονομικού Συμβούλου της Eurobank EFG κ. Γκίκα Χαρδούβελη με τίτλο: «Η χρηματοοικονομική κρίση και το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας» βασίζεται σε παρουσίαση του συγγραφέα σε ημερίδα του Εργαστηρίου Μελετών Οικονομικής Πολιτικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 10 Ιουνίου 2009, με τίτλο: «Οικονομικές Πολιτικές για την Αντιμετώπιση της Κρίσης».
Στο άρθρο αναλύονται τα βαθύτερα αίτια της κρίσης, οι τρόποι με τους οποίους αντέδρασαν κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, η επίδραση στην πραγματική οικονομία και τέλος γίνεται μια προσπάθεια πρόβλεψης της μελλοντικής διαδρομής της παγκόσμιας.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761509
Οι εκτιμήσεις για τις αγορές
ΜΕΤΟΧΕΣ
10% απόδοση περιμένει η UBS από τα ανεπτυγμένα χρηματιστήρια το 2010 και υψηλότερα κέρδη (15%) από τις μετοχές των αναδυόμενων αγορών.
ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ
85 δολ. το βαρέλι εκτιμάται από τη Merrill Lynch ότι θα φτάσει η τιμή του πετρελαίου το 2010, από 78 δολάρια σήμερα. Δημοσκόπηση του Bloomberg της 29ης Δεκεμβρίου μεταξύ 52 αναλυτών προβλέπει ότι η μέση τιμή του πετρελαίου θα είναι τα 75 δολάρια.
ΕΥΡΩ/ΔΟΛΑΡΙΟ
1,51 - 1,45 αναμένεται να κυμανθεί η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου το 2010. Στο πρώτο τρίμηνο η ισοτιμία θα φτάσει το 1,51 και σταδιακά θα υποχωρήσει μέχρι το 1,45 στο τέταρτο τρίμηνο του 2010, δηλαδή στα σημερινά, περίπου, επίπεδα. Αυτό προβλέπουν 52 αναλυτές που πήραν μέρος σε δημοσκόπηση του Bloomberg.
ΕΠΙΤΟΚΙΑ
1% θα είναι το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ μέχρι και το τρίτο τρίμηνο του 2010, ενώ στο τέταρτο θα το αυξήσει στο 1,50%. Η αμερικανική Fed θα αυξήσει το επιτόκιο στο 0,5% στο τρίτο τρίμηνο και στο 0,75% στο τέταρτο τρίμηνο, σύμφωνα με προβλέψεις του Bloomberg.
ΟΜΟΛΟΓΑ
3,42% - 3,72% η απόδοση των 10ετών γερμανικών ομολόγων το 2010, ενώ των αντιστοίχων στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι θα κινηθούν μεταξύ 3,48% και 3,97%.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_03/01/2010_385459
The Greek School of (παρα)Economics
Η ελληνική οικονομία και η παραοικονομία της θα μπορούσαν να αποτελέσουν σχολή. Ηδη, έχουν αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικών μελετών, ενώ πρόσφατη έκθεση της Deutsche Bank κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παραοικονομία, όταν είναι εκτεταμένη όπως της Ελλάδας, τότε αποτελεί «μαξιλάρι» για περιόδους ύφεσης.
Σύμφωνα με την Deutsche Bank, όταν η παραοικονομία ξεπερνά το κρίσιμο όριο του 14,3% του ΑΕΠ έχει «ευεργετικές» συνέπειες σε περιόδους ύφεσης. Το ποσοστό της Ελλάδας είναι περίπου 27% ή 65 δισ. ευρώ. Για τον λόγο αυτό άλλωστε, σημειώνει η γερμανική τράπεζα, η συρρίκνωση του ΑΕΠ στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες το 2009 ήταν 4%, ενώ στην Ελλάδα μόλις 1%. Αντίθετα στη Γερμανία, όπου η παραοικονομία βρίσκεται στο κρίσιμο όριο του 14,6% του ΑΕΠ δέχθηκε σημαντικές πιέσεις λόγω της κρίσης. Ωστόσο, χώρες όπως η Αυστρία, η Ολλανδία και η Γαλλία με «τίμιους φορολογούμενους» έδειξαν επίσης αντοχές στην ύφεση. Ετσι, οι συντάκτες της έκθεσης σημειώνουν ότι η Γερμανία είτε θα πρέπει να ακολουθήσει το «επιτυχημένο μοντέλο» της Ελλάδας, είτε θα πρέπει να επιλέξει την οδό της αρετής.
Eχετε φανταστεί την ελληνική οικονομία χωρίς παραοικονομία, φοροδιαφυγή και σπατάλη στο Δημόσιο; Η εικόνα είναι μαγική. Μόνο τα ποσά της σπατάλης (18 δισ. ευρώ) και της φοροδιαφυγής (35 δισ. ευρώ), σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), είναι τόσο μεγάλα που θα μπορούσαν να:
l Μηδενίσουν άμεσα το έλλειμμα και να προκύψει πλεόνασμα 23 δισ. ευρώ για μείωση του δημοσίου χρέους στο 110% του ΑΕΠ από 120% το 2010.
l Απαλλάξουν από τη σημερινή φορολογία (54 δισ.) -άμεση και έμμεση- όλους τους Ελληνες και τις επιχειρήσεις για το 2010.
l Εκτινάξουν τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Εκτιμάται ότι μείωση φόρων κατά 1% ενισχύει το ΑΕΠ κατά 2% με 3%.
l Μειώσουν το ποσοστό ανεργίας άμεσα στο 4% από 9%. Υπολογίζεται ότι κάθε 1 μονάδα αύξησης του ΑΕΠ μειώνει το ποσοστό ανεργίας κατά 0,25 της μονάδας. Τα ποσά από σπατάλη και φοροδιαφυγή (53 δισ. ευρώ) αυξάνουν το ΑΕΠ κατά 20% (αν προστεθούν στο υφιστάμενο).
Οσο απλοϊκοί κι αν είναι οι υπολογισμοί αυτοί, δείχνουν ότι αν δεν σταματήσει η κρατική μηχανή να δημιουργεί ελλείμματα και αν δεν περιορισθεί η παραοικονομία που περιλαμβάνει τη φοροδιαφυγή, την εισφοροδιαφυγή και τη διαφθορά, τότε όσα μέτρα κι αν ληφθούν δεν θα έχουν κανένα αποτέλεσμα. Η ΤτΕ εκτιμά πως εάν επιδιωχθεί και επιτευχθεί εξάλειψη της σπατάλης και της φοροδιαφυγής σταδιακά εντός 10 ετών, το κατά προσέγγιση δημοσιονομικό όφελος θα ήταν της τάξεως των 3 έως 5 δισ. ευρώ ή κατά 1,2% με 2,2% του ΑΕΠ.
Τι σημαίνει αυτό; Οτι το έλλειμμα θα μειωνόταν φέτος αυτομάτως κάτω από το 9% (από 12,7% το 2009), χωρίς να ληφθεί κανένα άλλο μέτρο από την κυβέρνηση. Το κόστος του Δημοσίου είναι μεγαλύτερο από την προσφορά του στην ανάπτυξη κατά 2,5 φορές, σύμφωνα με στοιχεία του υπ. Οικονομικών και της ΕΣΥΕ. Η ΕΚΤ υπολόγισε ότι η ίδια ποσότητα και ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών από το ελληνικό δημόσιο θα μπορούσε να εξασφαλιστεί με μικρότερο κόστος κατά 30%.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_03/01/2010_385466
Πόσο συχνά ακούμε ή διαβάζουμε ότι όλα τα μεγέθη της εγχώριας οικονομίας είναι τελείως λανθασμένα εφόσον επικρατεί παραοικονομική δραστηριότητα της τάξης του 27%; Σχεδόν ποτε...
Το καλό, το κακό και το άσχημο σενάριο
Το καλό σενάριο για την ελληνική οικονομία προβλέπει για το 2010 επιστροφή στην ανάπτυξη και μείωση του ελλείμματος στο 9,1% του ΑΕΠ. Το κακό σενάριο θέλει την ελληνική οικονομία να παραμένει στάσιμη και να μην επιτυγχάνεται ουσιαστική μείωση του ελλείμματος καθώς το δημόσιο χρέος δεν αφήνει περιθώρια αποτελεσματικής δημοσιονομικής πολιτικής. Το χειρότερο προβλέπει ύφεση και αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης προκειμένου να καλυφθεί το υψηλό κόστος δανεισμού. Ισως να είναι το εφιαλτικότερο, καθώς η είσπραξη εσόδων σε περιόδους ύφεσης είναι δύσκολη και επιβαρυντική για την ανάπτυξη.
Το αισιόδοξο σενάριο προέρχεται κυρίως από τη Merrill Lynch, σύμφωνα με την οποία η ελληνική οικονομία αφήνει την ύφεση στο 2009 και περνά στην ανάκαμψη με ρυθμό ανάπτυξης το 2010 στο 2,1% και το 2011 στο 2,8%. Η πρόβλεψη αυτή στηρίζεται κυρίως στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας και στο γεγονός ότι η ΕΚΤ θα καθυστερήσει να προχωρήσει σε αυξήσεις επιτοκίων, οι οποίες δεν θα είναι μεγάλες. Η Merrill Lynch περιμένει στασιμότητα ή μικρή επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών που αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Προβλέπει ότι το 2010 το έλλειμμα θα υποχωρήσει οριακά σε σχέση με το 2009, αλλά το 2011 θα διαμορφωθεί υψηλότερα, κοντά στο 13% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται, ξεπερνώντας το 135% του ΑΕΠ το 2011. Την αισιοδοξία συμπληρώνει η πρόβλεψη-στόχος του υπ. Οικονομικών να μειώσει το έλλειμμα στο 9,1% του ΑΕΠ το 2010.
Το κακό σενάριο δεν θέλει να μειώνεται ουσιαστικά το έλλειμμα, καθώς το δημόσιο χρέος θα αυξάνεται και ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι μηδενικός. Σύμφωνα με στοιχεία του υπ. Οικονομικών, το ποσοστό ανεργίας θα αυξηθεί το 2010 στο 9,7% από 9% το 2009, δημιουργώντας 32.000 νέες κενές θέσεις εργασίας, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης θα παραμείνει αρνητικός - έστω και οριακά (-0,3% από -1,2% το 2009). Το δημόσιο χρέος θα εξακολουθεί να αυξάνεται μέχρι το 2011, ενώ θα παραμείνει πάνω από το 120% του ΑΕΠ και το 2013. Με αυτό το δεδομένο θεωρείται από αρκετούς μάλλον ανέφικτη η ουσιαστική μείωση του ελλείμματος. Διότι το έλλειμμα «μετατρέπεται» σε δημόσιο χρέος. Βέβαια, το δημόσιο χρέος των επόμενων πέντε ετών έχει επιβαρυνθεί σημαντικά από υψηλό κόστος εξυπηρέτησης εξαιτίας της πιστωτικής κρίσης και της εκτίναξης των spread κατά τη διάρκεια του 2009.
Οσο δεν προβλέπεται μείωση του δημοσίου χρέους, η μείωση του ελλείμματος είναι πολύ δύσκολη. Εκτός εάν ληφθούν σκληρά μέτρα μείωσης δαπανών και αύξησης φορολογικών εσόδων.
Τώρα ξεκινά το «άσχημο» σενάριο. Το υπ. Οικονομικών πιστεύει ότι το 2010 θα καταφέρει να μειώσει το έλλειμμα τουλάχιστον στο 9,1% του ΑΕΠ (από 12,7% το 2009), αλλά με παράλληλη εκτίναξη του δημοσίου χρέους στο 120,8% του ΑΕΠ (από 113,4% το 2009). Ο συνδυασμός αυτός, με τα σημερινά δεδομένα, έχει μεγάλες πιθανότητες να οδηγήσει σε αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναφέρει ότι «ο λόγος δαπανών για τόκους προς το ΑΕΠ δείχνει πόσες μονάδες πρέπει να αυξηθεί η μέση φορολογική επιβάρυνση για να χρηματοδοτηθούν οι δαπάνες για τόκους». Κατά το 2009 οι δαπάνες για τόκους ανήλθαν περίπου στο 5% του ΑΕΠ, ενώ για το 2010 αναμένεται να αυξηθούν κοντά στο 5,3%. Για να επιτευχθεί η μείωση του ελλείμματος στο 9,1% του ΑΕΠ χωρίς νέους φόρους, θα πρέπει να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα από περιορισμό της φοροδιαφυγής κατά 600 εκατ. ευρώ για να αντισταθμίσουν το κόστος του δανεισμού. Επιπλέον πρέπει να εξοικονομηθούν 8,6 δισ. ευρώ (μείωση δαπανών και αύξηση εσόδων) για τη μείωση του ελλείμματος κατά 3,6% του ΑΕΠ. Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει πως στον βαθμό που η πληρωμή των τόκων απαιτεί νέο δανεισμό, είναι δυνατόν να προκύψει ένας φαύλος κύκλος, όπου η αύξηση των επιτοκίων οδηγεί σε μεγαλύτερες δαπάνες για τόκους και κατά συνέπεια σε περαιτέρω αύξηση του δανεισμού, η οποία οδηγεί σε νέα άνοδο των επιτοκίων κ.ο.κ. Αυτό με τη σειρά του θα προκαλέσει επιτάχυνση της «εκτόπισης» ιδιωτικών επενδύσεων με επώδυνες επιπτώσεις για την οικονομία. Οπως έχει αναφέρει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, το υψηλό δημόσιο χρέος διώχνει τους ιδιώτες επενδυτές, διότι φοβούνται επερχόμενη φορολογία στην απόδοση του κεφαλαίου. Τέλος, το ΔΝΤ αναφέρει ότι η αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής περιορίζεται σταδιακά για επίπεδα χρέους πάνω από το 60% του ΑΕΠ, ενώ άλλη μελέτη (Sutherland, 1997) διαπιστώνει ότι για χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ η δημοσιονομική πολιτική καθίσταται τελείως αναποτελεσματική.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_03/01/2010_385467
Η δεύτερη ύφεση παραμονεύει
Βρισκόμαστε σε ένα σημείο στο οποίο το εύρος των αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζει η παγκόσμια οικονομία είναι ασυνήθιστα μεγάλο. Μόλις περάσαμε τη χειρότερη οικονομική κρίση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Συγκρίνεται μόνο με τη φούσκα των ιαπωνικών ακινήτων που έσκασε το 1991 (και από την οποία η Ιαπωνία δεν έχει συνέλθει) και με τη Μεγάλη Υφεση της δεκαετίας του ΄30- με τη διαφορά ότι η παρούσα κρίση είναι ποσοτικά μεγαλύτερη και ποιοτικά διαφορετική. Εν αντιθέσει προς το ιαπωνικό παράδειγμα, η κρίση αφορά όλον τον κόσμο αντί να περιορίζεται σε μια χώρα. Και, εν αντιθέσει προς τη Μεγάλη Υφεση, αυτή τη φορά το χρηματοοικονομικό σύστημα διατηρήθηκε ζωντανό με τεχνητά μέσα αντί να αφεθεί να καταρρεύσει.
Χειρότερα από την κρίση του 1929
Στην πραγματικότητα, το σημερινό πρόβλημα είναι σπουδαιότερο από τη Μεγάλη Υφεση. Το 1929 το συνολικό χρέος των ΗΠΑ έφθανε στο 160% του ΑΕΠ και αυξήθηκε στο 250% ως το 1932. Το 2008 ξεκινήσαμε με 365%- και ο υπολογισμός αυτός αφήνει απ΄ έξω την εκτεταμένη χρήση παραγώγων η οποία δεν υπήρχε στη δεκαετία του ΄30.
Παρ΄ όλα αυτά, η τεχνητή υποστήριξη λειτούργησε. Μόλις έναν χρόνο μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν σταθεροποιηθεί, τα χρηματιστήρια ανέκαμψαν και η οικονομία παρουσιάζει σημάδια ανόδου. Ο κόσμος θέλει να επιστρέψει στα συνήθη- και να σκέπτεται το Κραχ του 2008 σαν ένα κακό όνειρο.
Δυστυχώς η ανάκαμψη κινδυνεύει να χάσει την ορμή της και μπορεί ακόμη και να ακολουθηθεί από μια δεύτερη οικονομική ύφεση, αν και δεν είμαι βέβαιος αν αυτό θα συμβεί το 2010 ή το 2011.
Οι απόψεις μου κάθε άλλο παρά μοναδικές είναι αλλά έρχονται σε αντίθεση με την επικρατούσα διάθεση. Οσο περισσότερο διαρκεί η ανάκαμψη τόσο περισσότεροι θα πιστέψουν ότι θα συνεχιστεί. Κατά τη δική μου κρίση όμως, αυτό είναι χαρακτηριστικό των καταστάσεων που απέχουν πολύ από την ισορροπία και κατά τις οποίες οι αντιλήψεις τείνουν να απέχουν από την πραγματικότητα.
Για να περιπλέξει τα πράγματα η απόσταση αυτή υπάρχει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο περισσότερος κόσμος δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι η παρούσα κρίση είναι διαφορετική από τις προηγούμενες- ότι βρισκόμαστε στο τέλος μιας εποχής. Αλλοι- περιλαμβανομένου και εμού- δεν πρόβλεψαν το εύρος της ανάκαμψης.
Γενικώς οι παγκόσμιες οικονομικές αρχές χειρίστηκαν αυτή την κρίση με τον ίδιο τρόπο που χειρίστηκαν τις προηγούμενες: διέσωσαν τους θεσμούς που κατέρρευσαν και εφάρμοσαν νομισματικά και φορολογικά μέτρα αναζωογόνησης. Η κρίση αυτή όμως είναι πολύ μεγαλύτερη και οι συνήθεις τεχνικές δεν λειτούργησαν. Η αποτυχημένη διάσωση της Lehman Βrothers ήταν μια κρίσιμη καμπή: οι χρηματοοικονομικές αγορές έπαψαν να λειτουργούν.
Η κρίση και οι χώρες της περιφέρειας
Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να εγγυηθούν ότι κανένας άλλος θεσμός του οποίου η κατάρρευση θα έθετε σε κίνδυνο το σύστημα δεν θα αφηνόταν να καταρρεύσει. Τότε είναι που η κρίση εξαπλώθηκε στην περιφέρεια της παγκόσμιας οικονομίας, διότι οι χώρες της περιφέρειας δεν μπορούσαν να παράσχουν εξίσου αξιόπιστες εγγυήσεις.
Η Ανατολική Ευρώπη είναι εκείνη που επλήγη χειρότερα. Οι χώρες του κέντρου χρησιμοποίησαν τους ισχυρούς ισολογισμούς των κεντρικών τραπεζών τους για να διοχετεύσουν χρήμα στο σύστημα και να εγγυηθούν για το παθητικό των εμπορικών τραπεζών, ενώ οι κυβερνήσεις χρηματοδότησαν τα ελλείμματα σε άνευ προηγουμένου κλίμακα για να αναζωογονήσουν την οικονομία. Η αυξανόμενη πεποίθηση όμως ότι το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα απέφυγε την κατάρρευση και ότι επιστρέφουμε σιγά σιγά στα συνήθη είναι μια σοβαρή παρερμηνεία της παρούσας κατάστασης. Ο,τι σπάει δεν μπορεί να ξανακολλήσει.
Η παγκοσμιοποίηση των χρηματοοικονομικών αγορών που πραγματοποιείται από τη δεκαετία του ΄80 επέτρεψε στο κεφάλαιο να μετακινείται ελεύθερα στον κόσμο δυσκολεύοντας τη φορολόγησή του και τη ρύθμιση. Αυτό έβαλε το κεφάλαιο σε πλεονεκτική θέση: οι κυβερνήσεις έπρεπε να δώσουν περισσότερη προσοχή στις απαιτήσεις του διεθνούς κεφαλαίου απ΄ όση στις φιλοδοξίες του ίδιου του λαού τους. Μεμονωμένες χώρες δυσκολεύτηκαν να αντισταθούν.
Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που προέκυψε όμως ήταν θεμελιωδώς ασταθές διότι ήταν βασισμένο στη λανθασμένη προϋπόθεση ότι οι αγορές μπορούν να αφεθούν με ασφάλεια στα δικά τους μέσα. Γι΄ αυτό κατέρρευσε και γι΄ αυτό δεν μπορεί να επανασυγκολληθεί.
Οι παγκόσμιες αγορές χρειάζονται παγκόσμιες ρυθμίσεις, οι ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα όμως είναι ριζωμένες στην αρχή της εθνικής κυριαρχίας. Υπάρχουν ορισμένες διεθνείς συμφωνίες, κυρίως οι Συμφωνίες της Βασιλείας για τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις, και υπάρχει επίσης καλή συνεργασία ανάμεσα στους ρυθμιστές των αγορών. Η πηγή της εξουσίας όμως είναι πάντα το κυρίαρχο κράτος.
Ρυθμιστικός μηχανισμός
Αυτό σημαίνει ότι αυτό δεν είναι αρκετό για να επανακινήσει έναν μηχανισμό που έχει σκαλώσει. Πρέπει να δημιουργήσουμε έναν ρυθμιστικό μηχανισμό που δεν έχει ξαναϋπάρξει. Οπως είναι τα πράγματα σήμερα, το χρηματοοικονομικό σύστημα κάθε χώρας διατηρείται και υποστηρίζεται από τη δική της κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις όμως απασχολούνται πρωτίστως με τη δική τους οικονομία. Αυτό ευνοεί τον αποκαλούμενο οικονομικό προστατευτισμό, ο οποίος απειλεί να διαταράξει και ενδεχομένως να καταστρέψει τις παγκόσμιες οικονομικές αγορές. Οι βρετανοί ρυθμιστές δεν πρόκειται να βασιστούν ποτέ ξανά στις αρχές της Ισλανδίας και οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης θα διστάζουν να παραμένουν εξαρτημένες από τράπεζες του εξωτερικού.
Συνεπώς η ρύθμιση πρέπει να πραγματοποιηθεί σε διεθνή κλίμακα. Διαφορετικά οι παγκόσμιες οικονομικές αγορές θα καταστραφούν λόγω της ρυθμιστικής αυθαιρεσίας. Οι επιχειρήσεις θα μετακομίσουν σε χώρες όπου το ρυθμιστικό κλίμα είναι πιο ευνοϊκό εκθέτοντας άλλες χώρες σε κινδύνους τους οποίους δεν αντέχουν να διατρέξουν.
Η παγκοσμιοποίηση ήταν επιτυχημένη επειδή ανάγκασε τις χώρες να καταργήσουν τις ρυθμίσεις, η διαδικασία όμως δεν λειτουργεί και ανάποδα. Θα είναι δύσκολο να πειστούν οι χώρες να συμφωνήσουν σε ομοιόμορφες ρυθμίσεις. Οι διάφορες χώρες έχουν διαφορετικά συμφέροντα τα οποία τις οδηγούν προς διαφορετικές λύσεις.
Αυτό είναι εμφανές στην Ευρώπη όπου τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους για μια ομοιόμορφη δέσμη οικονομικών κανόνων. Πώς θα μπορούσε λοιπόν ο υπόλοιπος κόσμος;
Στη δεκαετία του ΄30 ο εμπορικός προστατευτισμός έκανε μια άσχημη κατάσταση χειρότερη. Στη σημερινή παγκόσμια οικονομία η άνοδος του χρηματοοικονομικού προστατευτισμού αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο.
Χειρότερα από την κρίση του 1929
Στην πραγματικότητα, το σημερινό πρόβλημα είναι σπουδαιότερο από τη Μεγάλη Υφεση. Το 1929 το συνολικό χρέος των ΗΠΑ έφθανε στο 160% του ΑΕΠ και αυξήθηκε στο 250% ως το 1932. Το 2008 ξεκινήσαμε με 365%- και ο υπολογισμός αυτός αφήνει απ΄ έξω την εκτεταμένη χρήση παραγώγων η οποία δεν υπήρχε στη δεκαετία του ΄30.
Παρ΄ όλα αυτά, η τεχνητή υποστήριξη λειτούργησε. Μόλις έναν χρόνο μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers οι χρηματοοικονομικές αγορές έχουν σταθεροποιηθεί, τα χρηματιστήρια ανέκαμψαν και η οικονομία παρουσιάζει σημάδια ανόδου. Ο κόσμος θέλει να επιστρέψει στα συνήθη- και να σκέπτεται το Κραχ του 2008 σαν ένα κακό όνειρο.
Δυστυχώς η ανάκαμψη κινδυνεύει να χάσει την ορμή της και μπορεί ακόμη και να ακολουθηθεί από μια δεύτερη οικονομική ύφεση, αν και δεν είμαι βέβαιος αν αυτό θα συμβεί το 2010 ή το 2011.
Οι απόψεις μου κάθε άλλο παρά μοναδικές είναι αλλά έρχονται σε αντίθεση με την επικρατούσα διάθεση. Οσο περισσότερο διαρκεί η ανάκαμψη τόσο περισσότεροι θα πιστέψουν ότι θα συνεχιστεί. Κατά τη δική μου κρίση όμως, αυτό είναι χαρακτηριστικό των καταστάσεων που απέχουν πολύ από την ισορροπία και κατά τις οποίες οι αντιλήψεις τείνουν να απέχουν από την πραγματικότητα.
Για να περιπλέξει τα πράγματα η απόσταση αυτή υπάρχει και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο περισσότερος κόσμος δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι η παρούσα κρίση είναι διαφορετική από τις προηγούμενες- ότι βρισκόμαστε στο τέλος μιας εποχής. Αλλοι- περιλαμβανομένου και εμού- δεν πρόβλεψαν το εύρος της ανάκαμψης.
Γενικώς οι παγκόσμιες οικονομικές αρχές χειρίστηκαν αυτή την κρίση με τον ίδιο τρόπο που χειρίστηκαν τις προηγούμενες: διέσωσαν τους θεσμούς που κατέρρευσαν και εφάρμοσαν νομισματικά και φορολογικά μέτρα αναζωογόνησης. Η κρίση αυτή όμως είναι πολύ μεγαλύτερη και οι συνήθεις τεχνικές δεν λειτούργησαν. Η αποτυχημένη διάσωση της Lehman Βrothers ήταν μια κρίσιμη καμπή: οι χρηματοοικονομικές αγορές έπαψαν να λειτουργούν.
Η κρίση και οι χώρες της περιφέρειας
Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να εγγυηθούν ότι κανένας άλλος θεσμός του οποίου η κατάρρευση θα έθετε σε κίνδυνο το σύστημα δεν θα αφηνόταν να καταρρεύσει. Τότε είναι που η κρίση εξαπλώθηκε στην περιφέρεια της παγκόσμιας οικονομίας, διότι οι χώρες της περιφέρειας δεν μπορούσαν να παράσχουν εξίσου αξιόπιστες εγγυήσεις.
Η Ανατολική Ευρώπη είναι εκείνη που επλήγη χειρότερα. Οι χώρες του κέντρου χρησιμοποίησαν τους ισχυρούς ισολογισμούς των κεντρικών τραπεζών τους για να διοχετεύσουν χρήμα στο σύστημα και να εγγυηθούν για το παθητικό των εμπορικών τραπεζών, ενώ οι κυβερνήσεις χρηματοδότησαν τα ελλείμματα σε άνευ προηγουμένου κλίμακα για να αναζωογονήσουν την οικονομία. Η αυξανόμενη πεποίθηση όμως ότι το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα απέφυγε την κατάρρευση και ότι επιστρέφουμε σιγά σιγά στα συνήθη είναι μια σοβαρή παρερμηνεία της παρούσας κατάστασης. Ο,τι σπάει δεν μπορεί να ξανακολλήσει.
Η παγκοσμιοποίηση των χρηματοοικονομικών αγορών που πραγματοποιείται από τη δεκαετία του ΄80 επέτρεψε στο κεφάλαιο να μετακινείται ελεύθερα στον κόσμο δυσκολεύοντας τη φορολόγησή του και τη ρύθμιση. Αυτό έβαλε το κεφάλαιο σε πλεονεκτική θέση: οι κυβερνήσεις έπρεπε να δώσουν περισσότερη προσοχή στις απαιτήσεις του διεθνούς κεφαλαίου απ΄ όση στις φιλοδοξίες του ίδιου του λαού τους. Μεμονωμένες χώρες δυσκολεύτηκαν να αντισταθούν.
Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που προέκυψε όμως ήταν θεμελιωδώς ασταθές διότι ήταν βασισμένο στη λανθασμένη προϋπόθεση ότι οι αγορές μπορούν να αφεθούν με ασφάλεια στα δικά τους μέσα. Γι΄ αυτό κατέρρευσε και γι΄ αυτό δεν μπορεί να επανασυγκολληθεί.
Οι παγκόσμιες αγορές χρειάζονται παγκόσμιες ρυθμίσεις, οι ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα όμως είναι ριζωμένες στην αρχή της εθνικής κυριαρχίας. Υπάρχουν ορισμένες διεθνείς συμφωνίες, κυρίως οι Συμφωνίες της Βασιλείας για τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις, και υπάρχει επίσης καλή συνεργασία ανάμεσα στους ρυθμιστές των αγορών. Η πηγή της εξουσίας όμως είναι πάντα το κυρίαρχο κράτος.
Ρυθμιστικός μηχανισμός
Αυτό σημαίνει ότι αυτό δεν είναι αρκετό για να επανακινήσει έναν μηχανισμό που έχει σκαλώσει. Πρέπει να δημιουργήσουμε έναν ρυθμιστικό μηχανισμό που δεν έχει ξαναϋπάρξει. Οπως είναι τα πράγματα σήμερα, το χρηματοοικονομικό σύστημα κάθε χώρας διατηρείται και υποστηρίζεται από τη δική της κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις όμως απασχολούνται πρωτίστως με τη δική τους οικονομία. Αυτό ευνοεί τον αποκαλούμενο οικονομικό προστατευτισμό, ο οποίος απειλεί να διαταράξει και ενδεχομένως να καταστρέψει τις παγκόσμιες οικονομικές αγορές. Οι βρετανοί ρυθμιστές δεν πρόκειται να βασιστούν ποτέ ξανά στις αρχές της Ισλανδίας και οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης θα διστάζουν να παραμένουν εξαρτημένες από τράπεζες του εξωτερικού.
Συνεπώς η ρύθμιση πρέπει να πραγματοποιηθεί σε διεθνή κλίμακα. Διαφορετικά οι παγκόσμιες οικονομικές αγορές θα καταστραφούν λόγω της ρυθμιστικής αυθαιρεσίας. Οι επιχειρήσεις θα μετακομίσουν σε χώρες όπου το ρυθμιστικό κλίμα είναι πιο ευνοϊκό εκθέτοντας άλλες χώρες σε κινδύνους τους οποίους δεν αντέχουν να διατρέξουν.
Η παγκοσμιοποίηση ήταν επιτυχημένη επειδή ανάγκασε τις χώρες να καταργήσουν τις ρυθμίσεις, η διαδικασία όμως δεν λειτουργεί και ανάποδα. Θα είναι δύσκολο να πειστούν οι χώρες να συμφωνήσουν σε ομοιόμορφες ρυθμίσεις. Οι διάφορες χώρες έχουν διαφορετικά συμφέροντα τα οποία τις οδηγούν προς διαφορετικές λύσεις.
Αυτό είναι εμφανές στην Ευρώπη όπου τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους για μια ομοιόμορφη δέσμη οικονομικών κανόνων. Πώς θα μπορούσε λοιπόν ο υπόλοιπος κόσμος;
Στη δεκαετία του ΄30 ο εμπορικός προστατευτισμός έκανε μια άσχημη κατάσταση χειρότερη. Στη σημερινή παγκόσμια οικονομία η άνοδος του χρηματοοικονομικού προστατευτισμού αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο.
Τα σκληρά μαθήματα του 2009
Tο καλύτερο που θα μπορούσε να ειπωθεί για το 2009 είναι ότι θα μπορούσε να ήταν και χειρότερο, πως μας επανέφερε από το χείλος της καταστροφής στο οποίο μοιάζαμε να είχαμε βρεθεί στα τέλη του 2008 και ότι το 2010 θα είναι σχεδόν σίγουρα καλύτερο για τις περισσότερες χώρες του κόσμου. Και πήραμε επίσης και αρκετά αξιοσημείωτα μαθήματα, παρά το τεράστιο κόστος τόσο για την τρέχουσα όσο και για τη μελλοντική ευημερία- κόστος που ήταν αδικαιολόγητα υψηλό αν σκεφθούμε ότι θα έπρεπε να τα είχαμε ήδη μάθει.
Το πρώτο μάθημα είναι ότι οι αγορές δεν μπορούν να αυτορρυθμιστούν. Πράγματι χωρίς κατάλληλες ρυθμίσεις τείνουν στην υπερβολή. Το 2009 βλέπουμε και πάλι γιατί η αθέατη χείρα του Ανταμ Σμιθ είναι συχνά τόσο αθέατη: απλώς δεν υπάρχει. Η αναζήτηση ίδιου συμφέροντος από τους τραπεζίτες (απληστία) δεν οδήγησε στη γενικότερη ευημερία της κοινωνίας. Δεν βοήθησε ούτε τους μετόχους και τους πιστωτές τους. Και ασφαλώς δεν βοήθησε τους ιδιοκτήτες σπιτιών που χάνουν τα σπίτια τους, τους εργαζομένους που έχασαν τις δουλειές τους, τους συνταξιούχους που είδαν τα συνταξιοδοτικά τους κεφάλαια να εξανεμίζονται ή τους φορολογουμένους που πλήρωσαν εκατοντάδες δισεκατομμύρια για να σωθούν οι τράπεζες.
Πού πήγαν τα λεφτά;
Με την απειλή κατάρρευσης όλου του συστήματος το δίχτυ ασφαλείας- που έχει για στόχο να βοηθήσει τους ατυχείς ανθρώπους να τα βγάλουν πέρα στις απαιτήσεις της ζωής- επεκτάθηκε γενναιόδωρα προς τις εμπορικές τράπεζες και μετά στις επενδυτικές τράπεζες, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις αυτοκινητοβιομηχανίες, ακόμη και στις εταιρείες δανειοδοτήσεων για αγορά αυτοκινήτων. Ποτέ άλλοτε δεν μεταβιβάστηκαν τόσο πολλά λεφτά από τόσο πολλούς σε τόσο λίγους.
Εχουμε συνηθίσει να σκεπτόμαστε τις μεταβιβαστικές πληρωμές του Δημοσίου ως μεταβιβάσεις από τους πλούσιους προς τους φτωχούς. Εδώ ήταν οι φτωχοί και οι μεσαίοι που είδαν να μεταβιβάζεται δικό τους χρήμα προς τους πλουσίους. Οι ήδη καταχρεωμένοι φορολογούμενοι είδαν τα λεφτά τους- για να βοηθηθούν οι τράπεζες να δανείσουν έτσι ώστε να αναζωογονηθεί η οικονομίανα πηγαίνουν στην πληρωμή διάφορων μπόνους και μερισμάτων. Τα μερίσματα υποτίθεται ότι αποτελούν τμήμα των κερδών. Εδώ ήταν απλώς μερίδιο της κρατικής γενναιοδωρίας.
Η δικαιολογία ήταν ότι η διάσωση των τραπεζών, όσο αθέμιτη και αν είναι, θα μπορούσε να αναστήσει τον δανεισμό. Αυτό δεν συνέβη. Αυτό που συνέβη ήταν ότι ο μέσος φορολογούμενος έδωσε τα λεφτά του για τους πολύ μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που τον εκβίαζαν ήδη από χρόνια μέσα από απεχθείς δανεισμούς, τοκογλυφικά επιτόκια πιστωτικών καρτών και αδιαφανείς προμήθειες.
Η διάσωση έφερε στην επιφάνεια τη βαθιά υποκρισία από παντού. Αυτοί που ζητούσαν περιορισμό των φόρων όταν επρόκειτο για μικρά κοινωνικά προγράμματα για τους φτωχούς τώρα υποστήριξαν το μεγαλύτερο πρόγραμμα προνοίας παγκοσμίως. Αυτοί που υποστήριζαν τη «διαφανή» αρετή της ελεύθερης αγοράς κατέληξαν στο να δημιουργήσουν τόσο αδιαφανή χρηματοπιστωτικά συστήματα που οι τράπεζες δεν μπορούσαν να συμμαζέψουν καν τους δικούς τους ισολογισμούς. Και τότε και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να στραφούν προς όλο και πιο αδιαφανείς μορφές διασώσεως για να καλύψουν τις δικές τους γενναιοδωρίες προς τις τράπεζες. Αυτοί που υποστήριζαν τη «λογοδοσία» και τη «διαφάνεια» τώρα ζητούν συγχώρεση για τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Το δεύτερο σημαντικό μάθημα οδηγεί στην κατανόηση του γιατί οι αγορές συχνά δεν δουλεύουν με τον τρόπο που υποτίθεται ότι έπρεπε να δουλεύουν. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που οδηγούν σε αποτυχίες της αγοράς. Στην περίπτωσή μας οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί «που είναι υπερβολικά μεγάλοι για να χρεοκοπήσουν» έχουν διεστραμμένη δομή κινήτρων: αν παίξουν και επιτύχουν, τότε βγάζουν μεγάλα κέρδη· αν χάσουν, τότε ο φορολογούμενος είναι που πληρώνει. Επιπλέον, όταν η πληροφορία είναι ατελής, συχνά οι αγορές δεν δουλεύουν καλά- και οι ατέλειες της πληροφορίας είναι κεντρικές στα χρηματοπιστωτικά. Οι εξωτερικότητες είναι διαβρωτικές: η αποτυχία μιας τράπεζας επιβάλλει κόστος σε άλλες και οι αποτυχίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος επιβάλλουν κόστος στους φορολογουμένους και στους εργαζομένους σε όλον τον κόσμο.
Το τρίτο μάθημα είναι ότι οι κεϊνσιανές πολιτικές πράγματι δουλεύουν. Οι χώρες που, όπως η Αυστραλία, προχώρησαν σε διευρυμένα και καλοσχεδιασμένα προγράμματα τόνωσης βγήκαν από την κρίση νωρίτερα. Αλλες χώρες, όμως, υπέκυψαν στην παλιά ορθοδοξία που καλλιεργούν αυτοί οι μάγοι του χρηματοπιστωτικού συστήματος που μας οδήγησαν σε όλο αυτό το μπέρδεμα.
Οταν μια οικονομία βυθίζεται σε ύφεση, τότε ελλείμματα εμφανίζονται καθώς τα φορολογικά έσοδα μειώνονται γρηγορότερα από τις δαπάνες. Η παλιά ορθοδοξία έλεγε ότι θα έπρεπε να περικοπούν τα ελλείμματα- δηλαδή, να αυξηθούν οι φόροι και να μειωθούν οι δαπάνες- για να «αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη». Αλλά αυτές οι πολιτικές σχεδόν πάντα μειώνουν τη συνολική ζήτηση σπρώχνοντας την οικονομία σε βαθύτερη κρίση και υποσκάπτοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη, όπως έγινε πρόσφατα όταν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέμενε σε αυτά στην Ανατολική Ασία κατά τη δεκαετία του 1990.
Το τέταρτο μάθημα είναι ότι νομισματική πολιτική δεν είναι απλώς η πάταξη του πληθωρισμού. Η υπερβολική επικέντρωση στον πληθωρισμό οδήγησε μερικές κεντρικές τράπεζες στο να αγνοούν τι συμβαίνει στις χρηματοπιστωτικές αγορές τους. Το κόστος ενός ήπιου πληθωρισμού είναι αμελητέο μπροστά στο κόστος που πληρώνουν οι οικονομίες όταν οι κεντρικές τράπεζες επιτρέπουν να διογκώνονται φούσκες περιουσιακών στοιχείων χωρίς έλεγχο.
Το πέμπτο μάθημα είναι ότι δεν είναι αλήθεια πως κάθε ανακαίνιση οδηγεί σε πιο αποτελεσματική και παραγωγική οικονομία- έστω και αν όχι αναγκαστικά σε καλύτερη κοινωνία. Τα ιδιωτικά κίνητρα έχουν σημασία και, αν δεν ευθυγραμμίζονται με τις κοινωνικές αποδόσεις, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι υπερβολική ανάληψη κινδύνων, υπερβολικά κοντόφθαλμη συμπεριφορά και παραμορφωμένη ανακαίνιση. Π.χ., παρ΄ όλο που τα οφέλη από πολλές από τις ανακαινίσεις της χρηματοπιστωτικής μηχανικής των πρόσφατων χρόνων είναι δύσκολο να αποδειχθούν, ακόμη και απλώς ποσοτικά, το κόστος που συνδέεται με αυτά- τόσο το οικονομικό όσο και το κοινωνικό - είναι προφανές και τεράστιο.
Η κατανομή του κεφαλαίου
Πράγματι η χρηματοπιστωτική μηχανική δεν δημιουργεί προϊόντα που θα βοηθούσαν τον κανονικό πολίτη να διαχειριστεί τον απλό κίνδυνο που επιφέρει η ιδιοκτησία σπιτιού- με αποτέλεσμα ότι εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους και ακόμη περισσότερα εκατομμύρια κινδυνεύουν να τα χάσουν. Αντίθετα, η ανακαίνιση κατευθύνθηκε προς την τελειοποίηση της εκμετάλλευσης αυτών που είναι λιγότερο μορφωμένοι, καθώς και στους τρόπους για να παρακαμφθούν οι ρυθμίσεις και τα λογιστικά πρότυπα που είχαν σχεδιαστεί για να καταστήσουν τις αγορές πιο αποτελεσματικές και σταθερές. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές, που υποτίθεται ότι διαχειρίζονται τον κίνδυνο και κατανέμουν αποτελεσματικά το κεφάλαιο, δημιούργησαν κινδύνους και κατά πολύ κατένειμαν με πολύ άσχημο τρόπο το κεφάλαιο.
Σύντομα θα μάθουμε κατά πόσον θα έχουμε μάθει τα μαθήματα από τη σημερινή κρίση κάπως καλύτερα απ΄ ό,τι θα έπρεπε να τα είχαμε μάθει από τις προηγούμενες κρίσεις. Δυστυχώς, εκτός αν οι ΗΠΑ και οι άλλες αναπτυγμένες βιομηχανικές χώρες προχωρήσουν σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τους τομέα το 2010, μπορεί να χρειαστούμε και άλλη ευκαιρία για να ξαναμάθουμε τα ίδια μαθήματα.
Το πρώτο μάθημα είναι ότι οι αγορές δεν μπορούν να αυτορρυθμιστούν. Πράγματι χωρίς κατάλληλες ρυθμίσεις τείνουν στην υπερβολή. Το 2009 βλέπουμε και πάλι γιατί η αθέατη χείρα του Ανταμ Σμιθ είναι συχνά τόσο αθέατη: απλώς δεν υπάρχει. Η αναζήτηση ίδιου συμφέροντος από τους τραπεζίτες (απληστία) δεν οδήγησε στη γενικότερη ευημερία της κοινωνίας. Δεν βοήθησε ούτε τους μετόχους και τους πιστωτές τους. Και ασφαλώς δεν βοήθησε τους ιδιοκτήτες σπιτιών που χάνουν τα σπίτια τους, τους εργαζομένους που έχασαν τις δουλειές τους, τους συνταξιούχους που είδαν τα συνταξιοδοτικά τους κεφάλαια να εξανεμίζονται ή τους φορολογουμένους που πλήρωσαν εκατοντάδες δισεκατομμύρια για να σωθούν οι τράπεζες.
Πού πήγαν τα λεφτά;
Με την απειλή κατάρρευσης όλου του συστήματος το δίχτυ ασφαλείας- που έχει για στόχο να βοηθήσει τους ατυχείς ανθρώπους να τα βγάλουν πέρα στις απαιτήσεις της ζωής- επεκτάθηκε γενναιόδωρα προς τις εμπορικές τράπεζες και μετά στις επενδυτικές τράπεζες, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις αυτοκινητοβιομηχανίες, ακόμη και στις εταιρείες δανειοδοτήσεων για αγορά αυτοκινήτων. Ποτέ άλλοτε δεν μεταβιβάστηκαν τόσο πολλά λεφτά από τόσο πολλούς σε τόσο λίγους.
Εχουμε συνηθίσει να σκεπτόμαστε τις μεταβιβαστικές πληρωμές του Δημοσίου ως μεταβιβάσεις από τους πλούσιους προς τους φτωχούς. Εδώ ήταν οι φτωχοί και οι μεσαίοι που είδαν να μεταβιβάζεται δικό τους χρήμα προς τους πλουσίους. Οι ήδη καταχρεωμένοι φορολογούμενοι είδαν τα λεφτά τους- για να βοηθηθούν οι τράπεζες να δανείσουν έτσι ώστε να αναζωογονηθεί η οικονομίανα πηγαίνουν στην πληρωμή διάφορων μπόνους και μερισμάτων. Τα μερίσματα υποτίθεται ότι αποτελούν τμήμα των κερδών. Εδώ ήταν απλώς μερίδιο της κρατικής γενναιοδωρίας.
Η δικαιολογία ήταν ότι η διάσωση των τραπεζών, όσο αθέμιτη και αν είναι, θα μπορούσε να αναστήσει τον δανεισμό. Αυτό δεν συνέβη. Αυτό που συνέβη ήταν ότι ο μέσος φορολογούμενος έδωσε τα λεφτά του για τους πολύ μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που τον εκβίαζαν ήδη από χρόνια μέσα από απεχθείς δανεισμούς, τοκογλυφικά επιτόκια πιστωτικών καρτών και αδιαφανείς προμήθειες.
Η διάσωση έφερε στην επιφάνεια τη βαθιά υποκρισία από παντού. Αυτοί που ζητούσαν περιορισμό των φόρων όταν επρόκειτο για μικρά κοινωνικά προγράμματα για τους φτωχούς τώρα υποστήριξαν το μεγαλύτερο πρόγραμμα προνοίας παγκοσμίως. Αυτοί που υποστήριζαν τη «διαφανή» αρετή της ελεύθερης αγοράς κατέληξαν στο να δημιουργήσουν τόσο αδιαφανή χρηματοπιστωτικά συστήματα που οι τράπεζες δεν μπορούσαν να συμμαζέψουν καν τους δικούς τους ισολογισμούς. Και τότε και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να στραφούν προς όλο και πιο αδιαφανείς μορφές διασώσεως για να καλύψουν τις δικές τους γενναιοδωρίες προς τις τράπεζες. Αυτοί που υποστήριζαν τη «λογοδοσία» και τη «διαφάνεια» τώρα ζητούν συγχώρεση για τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Το δεύτερο σημαντικό μάθημα οδηγεί στην κατανόηση του γιατί οι αγορές συχνά δεν δουλεύουν με τον τρόπο που υποτίθεται ότι έπρεπε να δουλεύουν. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που οδηγούν σε αποτυχίες της αγοράς. Στην περίπτωσή μας οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί «που είναι υπερβολικά μεγάλοι για να χρεοκοπήσουν» έχουν διεστραμμένη δομή κινήτρων: αν παίξουν και επιτύχουν, τότε βγάζουν μεγάλα κέρδη· αν χάσουν, τότε ο φορολογούμενος είναι που πληρώνει. Επιπλέον, όταν η πληροφορία είναι ατελής, συχνά οι αγορές δεν δουλεύουν καλά- και οι ατέλειες της πληροφορίας είναι κεντρικές στα χρηματοπιστωτικά. Οι εξωτερικότητες είναι διαβρωτικές: η αποτυχία μιας τράπεζας επιβάλλει κόστος σε άλλες και οι αποτυχίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος επιβάλλουν κόστος στους φορολογουμένους και στους εργαζομένους σε όλον τον κόσμο.
Το τρίτο μάθημα είναι ότι οι κεϊνσιανές πολιτικές πράγματι δουλεύουν. Οι χώρες που, όπως η Αυστραλία, προχώρησαν σε διευρυμένα και καλοσχεδιασμένα προγράμματα τόνωσης βγήκαν από την κρίση νωρίτερα. Αλλες χώρες, όμως, υπέκυψαν στην παλιά ορθοδοξία που καλλιεργούν αυτοί οι μάγοι του χρηματοπιστωτικού συστήματος που μας οδήγησαν σε όλο αυτό το μπέρδεμα.
Οταν μια οικονομία βυθίζεται σε ύφεση, τότε ελλείμματα εμφανίζονται καθώς τα φορολογικά έσοδα μειώνονται γρηγορότερα από τις δαπάνες. Η παλιά ορθοδοξία έλεγε ότι θα έπρεπε να περικοπούν τα ελλείμματα- δηλαδή, να αυξηθούν οι φόροι και να μειωθούν οι δαπάνες- για να «αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη». Αλλά αυτές οι πολιτικές σχεδόν πάντα μειώνουν τη συνολική ζήτηση σπρώχνοντας την οικονομία σε βαθύτερη κρίση και υποσκάπτοντας περαιτέρω την εμπιστοσύνη, όπως έγινε πρόσφατα όταν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέμενε σε αυτά στην Ανατολική Ασία κατά τη δεκαετία του 1990.
Το τέταρτο μάθημα είναι ότι νομισματική πολιτική δεν είναι απλώς η πάταξη του πληθωρισμού. Η υπερβολική επικέντρωση στον πληθωρισμό οδήγησε μερικές κεντρικές τράπεζες στο να αγνοούν τι συμβαίνει στις χρηματοπιστωτικές αγορές τους. Το κόστος ενός ήπιου πληθωρισμού είναι αμελητέο μπροστά στο κόστος που πληρώνουν οι οικονομίες όταν οι κεντρικές τράπεζες επιτρέπουν να διογκώνονται φούσκες περιουσιακών στοιχείων χωρίς έλεγχο.
Το πέμπτο μάθημα είναι ότι δεν είναι αλήθεια πως κάθε ανακαίνιση οδηγεί σε πιο αποτελεσματική και παραγωγική οικονομία- έστω και αν όχι αναγκαστικά σε καλύτερη κοινωνία. Τα ιδιωτικά κίνητρα έχουν σημασία και, αν δεν ευθυγραμμίζονται με τις κοινωνικές αποδόσεις, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι υπερβολική ανάληψη κινδύνων, υπερβολικά κοντόφθαλμη συμπεριφορά και παραμορφωμένη ανακαίνιση. Π.χ., παρ΄ όλο που τα οφέλη από πολλές από τις ανακαινίσεις της χρηματοπιστωτικής μηχανικής των πρόσφατων χρόνων είναι δύσκολο να αποδειχθούν, ακόμη και απλώς ποσοτικά, το κόστος που συνδέεται με αυτά- τόσο το οικονομικό όσο και το κοινωνικό - είναι προφανές και τεράστιο.
Η κατανομή του κεφαλαίου
Πράγματι η χρηματοπιστωτική μηχανική δεν δημιουργεί προϊόντα που θα βοηθούσαν τον κανονικό πολίτη να διαχειριστεί τον απλό κίνδυνο που επιφέρει η ιδιοκτησία σπιτιού- με αποτέλεσμα ότι εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους και ακόμη περισσότερα εκατομμύρια κινδυνεύουν να τα χάσουν. Αντίθετα, η ανακαίνιση κατευθύνθηκε προς την τελειοποίηση της εκμετάλλευσης αυτών που είναι λιγότερο μορφωμένοι, καθώς και στους τρόπους για να παρακαμφθούν οι ρυθμίσεις και τα λογιστικά πρότυπα που είχαν σχεδιαστεί για να καταστήσουν τις αγορές πιο αποτελεσματικές και σταθερές. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές, που υποτίθεται ότι διαχειρίζονται τον κίνδυνο και κατανέμουν αποτελεσματικά το κεφάλαιο, δημιούργησαν κινδύνους και κατά πολύ κατένειμαν με πολύ άσχημο τρόπο το κεφάλαιο.
Σύντομα θα μάθουμε κατά πόσον θα έχουμε μάθει τα μαθήματα από τη σημερινή κρίση κάπως καλύτερα απ΄ ό,τι θα έπρεπε να τα είχαμε μάθει από τις προηγούμενες κρίσεις. Δυστυχώς, εκτός αν οι ΗΠΑ και οι άλλες αναπτυγμένες βιομηχανικές χώρες προχωρήσουν σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τους τομέα το 2010, μπορεί να χρειαστούμε και άλλη ευκαιρία για να ξαναμάθουμε τα ίδια μαθήματα.
3.1.10
Σκληρό παζάρι για το περιεχόμενο του Προγράμματος Σταθερότητας
Ένα από τα σκληρότερα παζάρια αρχίζει μεταξύ του οικονομικού επιτελείου και των εντεταλμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το περιεχόμενο του Προγράμματος Σταθερότητας. Οι Βρυξέλλες, που πιέζουν για σκληρότερα μέτρα, απειλούν με αναθεώρηση του ελλείμματος υψηλότερα και από το 12,7%.
Όπως αναφέρουν Τα Νέα, το έλλειμμα για το 2009, σύμφωνα με τους έως τώρα ελέγχους του κλιμακίου της Επιτροπής, κινείται από μία έως δύο ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από το 12,7% που είχε εκτιμηθεί αμέσως μετά τις εκλογές -και είχε προκαλέσει σάλο. Μάλιστα αυτό το περίπου 14,5% συμπίπτει και με τις αντίστοιχες εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Η Κομισιόν επιθυμεί η μείωση των τεσσάρων ποσοστιαίων μονάδων στο έλλειμμα- για την οποία έχει δεσμευθεί τόσο ο κ. Παπανδρέου όσο και ο κ. Παπακωνσταντίνου- να προέλθει κατά 3,5 μονάδες από την περικοπή των δαπανών και μόλις κατά 0,5 μονάδα από την αύξηση των εσόδων. Η Πλατεία Συντάγματος επιμένει στο «μείγμα» 50% από τις δαπάνες και 50% από τα έσοδα, δεχόμενη το πολύ αυτό να γίνει 60% προς 40%.
Από την πρόσφατη μακρά συνάντηση που είχαν ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου με τον υπουργό Οικονομικών Γιώργο Παπακωνσταντίνου φέρεται να προκύπτει ότι τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί ή σε κάποιες περιπτώσεις διαρρεύσαν προς τον Τύπο είναι η νέα «κόκκινη γραμμή» στην οικονομία, την οποία η κυβέρνηση δεν προτίθεται να υπερβεί.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός ζήτησε από τον υπουργό Οικονομικών κατά τη συνάντησή τους να γίνει άμεση «μετάφραση» των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή εμμέσως έχουν ανακοινωθεί, ώστε να υπάρξει καθαρή εικόνα για το τι θα αποδώσουν εισπρακτικά τα μέτρα αυτά.
Ο κ. Παπανδρέου ζήτησε τα στοιχεία που θα προκύψουν από τη «μετάφραση» αυτή να τεθούν υπ΄ όψιν του κλιμακίου των κοινοτικών εμπειρογνωμόνων που θα βρεθούν στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες, ώστε να γνωρίζουν ολόκληρο το πλάνο των κυβερνητικών πρωτοβουλιών και τι θα αποφέρουν.
Τα υψηλότερα κέρδη της τελευταίας δεκαετίας σημείωσε το πετρέλαιο το 2009
Τα υψηλότερα κέρδη από το 1999 σημείωσε το πετρέλαιο το 2009, ενώ την τελευταία δεκαετία οι τιμές έχουν τριπλασιαστεί, εν μέσω προβλέψεων για αύξηση της ζήτησης μέσα στο 2010, καθώς η παγκόσμια οικονομία ανακάμπτει από την ύφεση.
Σήμερα, Πέμπτη, το αργό πετρέλαιο ενισχύθηκε έως και 57 σεντς στα 79,85 δολάρια το βαρέλι. Από την αρχή του έτους, έχει σκαρφαλώσει υψηλότερα κατά 79% περίπου.
Στις 20 Ιανουαρίου είχε κατρακυλήσει μέχρι τα 32,70 δολάρια, ενώ στις 21 Οκτωβρίου είχε πλησιάσει τα 82 δολάρια. Μία από τις αιτίες της μεγάλης ανόδου των τιμών είναι και η υποχώρηση του δολαρίου, η οποία κατέστησε ελκυστικότερες τις επενδύσεις στα εμπορεύματα.
Ιδιαίτερα κερδοφόρο ήταν για το αργό το πρώτο εξάμηνο του 2009, όπου και σημείωσε άνοδο 57% , ενώ στο δεύτερο τρίμηνο η τιμή του αργού αυξήθηκε κατά 41%.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών της Barclays Capital, η μέση τιμή του αργού ίσως ανέλθει έως τα 85 δολάρια το βαρέλι, από 62 δολάρια φέτος.
Ισλανδία: Ζητήθηκε δημοψήφισμα για τις αποζημιώσεις των καταθέσεων 'icesave'
Περίπου το ένα τέταρτο των Ισλανδών εκλογέων (το 23%, περίπου 56 χιλιάδες) προώθησαν σήμερα προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Ολαφ Ράγκναρ Γκρίμσον το διάβημά τους, προκειμένου να γίνει δημοψήφισμα στο θέμα των αποζημιώσεων --ύψους πέντε δισ.δολαρίων ΗΠΑ-- Βρετανών και Δανών αποταμιευτών, τα οποία "χάθηκαν" όταν οι ισλανδικές τράπεζες στο κορύφωμα της κρίσης της διεθνούς οικονομίας κατέρρευσαν.
Οι υπογράφοντες ζητούν εν πάσει περιπτώσει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας να ασκήσει το συνταγματικό του "βέτο" και να μην κυρώσει τον πρόσφατο νόμο που προέβλεψε αυτές τις αποζημιώσεις. Πρόκειται για τις αποζημιώσεις για τις περίφημες καταθέσεις "icesave", που γίνονταν και στο διαδίκτυο με πολύ προνομιακούς, για τους αλλοδαπούς καταθέτες, όρους...
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761137
Χρέη 3,8 δισ. ευρώ θα ξεκινήσει να αποπληρώνει η Ισλανδία
Η πίεση από το εξωτερικό και η απειλή της χρεοκοπίας δεν άφησαν άλλη επιλογή στην κυβέρνηση της Ισλανδίας: Το κοινοβούλιο της χώρας ψήφισε την Πέμπτη -με οριακή πλειοψηφία- νομοσχέδιο που εγγυάται την αποπληρωμή χρεών συνολικού ύψους 3,8 δισ. ευρώ προς Βρετανία και Ολλανδία, έπειτα από την εν μία νυκτί κατάρρευση του τραπεζικού της συστήματος.
Η πρωθυπουργός της χώρας, Γιόχανα Σιγκουρδαντότιρ, είχε ήδη ξεκινήσει το σχεδιασμό της αποπληρωμής το καλοκαίρι, και είχε εξασφαλίσει στις αρχές του φθινοπώρου τη συμφωνία των κυβερνήσεων της Βρετανίας και της Ολλανδίας. Τελικά, και αφού η Γ.Σιγκουρδαντότιρ χρειάστηκε να απειλήσει ότι θα έθετε τέλος στον κυβερνητικό συνασπισμό εάν δεν περνούσε ο νόμος, το ισλανδικό κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ, με 33 «ναι» και 30 «όχι».
Το Ρέικιαβικ ελπίζει ότι με αυτήν την κίνηση θα καταφέρει να αναζωογονήσει την οικονομία της, πείθοντας το ΔΝΤ να απελευθερώσει επιπλέον κεφάλαια, αλλά και πως θα βρεθεί πιο κοντά σε μελλοντική ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το τεράστιο βάρος των χρεών της Ισλανδίας προκάλεσε η κατάρρευση της τράπεζας Landsbanki και την διαδικτυακής της Icesave το περασμένο έτος. Τους λογαριασμούς Βρετανών και Ολλανδών καταθετών στις ισλανδικές τράπεζες, ύψους δισεκατομμυρίων, είχαν αναγκαστεί να εγγυηθούν το Λονδίνο και η Χάγη.
Το νομοσχέδιο είχε συναντήσει τη σθεναρή αντίθεση των Ισλανδών, που αισθάνονται ότι καλούνται να επωμιστούν το βάρος των χρεών που προκάλεσε η κατάρρευση των τραπεζών. Πλήθος κόσμου, πολλοί από τους οποίους είχαν βρεθεί ξαφνικά άνεργοι και υπερχρεωμένοι, είχε διαδηλώσει εναντίον της συλλογικής αποπληρωμής των χρεών της Icesave.
Η ισλανδική οικονομία εκτιμάται ότι συρρικνώθηκε περίπου 8% το 2009 σύμφωνα με το Reuters, και η ανάκαμψη δεν αναμένεται νωρίτερα από το 2011. Τα 3,8 δισ. ευρώ που θα αποπληρώσει το Ρέικιαβικ αντιστοιχούν σε περισσότερο από τα δύο τρίτα ενός συνηθισμένου ισλανδικού προϋπολογισμού.
ΗΠΑ: Μείωση των αιτήσεων επιδόματος ανεργίας
Στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Ιούλιο του 2008 υποχώρησαν την περασμένη εβδομάδα οι νέες αιτήσεις επιδόματος ανεργίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα το αμερικανικό υπουργείο Εργασίας, οι εν λόγω αιτήσεις μειώθηκαν την εβδομάδα μέχρι τις 26 Δεκεμβρίου κατά 22.000 σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο επταήμερο και διαμορφώθηκαν στις 432.000.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1761009
Βρετανία: Ανοίγει η στρόφιγγα των δανείων το α’ τρίμηνο 2010
Αποφασισμένοι να διευκολύνουν το δανεισμό των βρετανικών νοικοκυριών το πρώτο τρίμηνο του 2010 εμφανίζονται τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, σύμφωνα με έρευνα της Τράπεζας της Αγγλίας που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.
Στα άμεσα σχέδιά τους περιλαμβάνεται, επίσης, η άμβλυνση των περιθωρίων (spreads) τόσο στα επιχειρηματικά όσο και στα ενυπόθηκα δάνεια.
«Η διαθεσιμότητα πιστώσεων αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω το πρώτο τρίμηνο του 2010 για τα επιχειρηματικά δάνεια και τα εξασφαλισμένα δάνεια προς τα νοικοκυριά με σκοπό τη σταθεροποίηση των μη εξασφαλισμένων δανείων προς τα νοικοκυριά. Τα spreads αναμένεται γενικά να αμβλυνθούν το προσεχές τρίμηνο», επισημαίνει η έκθεση.
http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=1760931
Subscribe to:
Posts (Atom)
