4.1.09
Geezers
Floyd Norris points:
Over the last four years, since the buyback boom began, from the fourth quarter of 2004 through the third quarter of 2008, companies in the S.&P. 500 showed:
Reported earnings: $2.42 trillion
Stock buybacks: $1.73 trillion
Dividends: $0.91 trillion”
Geez, did these guys really spend every dime they made in profits on stock buybacks and divvies? That doesn’t really leave a lot of money to go back into R&D, new product development, are anything else innovative.
banks tightening standards

Kάτι τέτοιο μειώνει τα (υπερ)κέρδη του κλάδου...
Λογικά, όταν ανοίξουν οι κρούνοι με τα λεφτά που οι κεντρικοί τραπεζίτες δίνουν στις τράπεζες - οι οποίες αρχικά θα τα κρατήσουν για τον εαυτό τους, τότε θα είναι που θα εμφανιστεί ο πληθωρισμός!
Σε περίπτωση που οι τραπεζίτες στηλώσουν τα πόδια και δεν δανείσουν λεφτά, οι κεντρικοί τραπεζίτες θα "αναγκαστούν" να δράσουν και τότε θα είναι που θα εμφανιστεί ο πληθωρισμός!
Κρισιμα Ερωτηματα
Απαντά ο Νουριελ Ρουμπινι*
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
—Χρειάζονται οι ΗΠΑ συγκεκριμένη πολιτική δολαρίου για την αποτροπή μιας κρίσης στο νόμισμα της χώρας, πυροδοτούμενης από την αύξηση του δημόσιου χρέους;
—Μια νέα πτώση του δολαρίου μπορεί να επιδεινώσει την κρίση στην αγορά κατοικίας αλλά και στο σύνολο της οικονομίας. Οι μειώσεις των επιτοκίων, ενδεχομένως, να οδηγήσουν σε αποδυνάμωση του αμερικανικού νομίσματος. Μπορεί να κριθεί αναγκαία μια παρέμβαση στις αγορές νομισμάτων. Δεδομένων των αναγκών χρηματοδότησης που θα συναντήσει το αμερικανικό κράτος τα επόμενα έτη, μια σταθερή και ανοδική ισοτιμία του δολαρίου θα προσήλκυε αναγκαία για την οικονομία κεφάλαια από το εξωτερικό.
—Μήπως τα πακέτα διάσωσης της κυβέρνησης κρύβουν επενδυτικές ευκαιρίες;
—Υπάρχουν δυο πτυχές στο θέμα αυτό. Από τη μια πλευρά, οι ανησυχίες για τον πιστωτικό κίνδυνο του δημόσιου χρέους, ως συνακόλουθο των αδυναμιών στη δημοσιονομική και νομισματική κατάσταση της χώρας, οδήγησαν σε μια αύξηση της έκδοσης ομολόγων, η οποία μπορεί να ενισχύσει τις αποδόσεις. Από την άλλη πλευρά, η υποψία ότι τα πακέτα διάσωσης δεν θα αποτρέψουν τον αποπληθωρισμό, πιθανότατα να μειώσει τις αποδόσεις.
—Ποιο είναι το ναδίρ στις αμερικανικές μετοχές;
—Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, ο δείκτης Standard & Poor’s 500 παραμένει υπερτιμήμενος συγκριτικά με το κόστος αντικατάστασης περιουσιακών στοιχείων. Εκτιμάται ότι θα υποστεί πρόσθετες απώλειες 55% μέχρι το 2014, φθάνοντας τις 400 μονάδες, σύμφωνα με την Credit Lyoinnais Securities Asia. Η Merrill Lynch, ωστόσο, προβλέπει ότι ο δείκτης θα βυθιστεί μέχρι τις 660 μονάδες.
ΕΥΡΩΠΗ
—Τι επιφυλάσσεται για το ευρώ μέσα στην επόμενη 10ετία;
—Η Financial Times επισημαίνει πως η ηπειρωτική Ευρώπη θεωρεί ότι το ευρώ θα ξεπεράσει σε κύρος το δολάριο μέσα στην επόμενη πενταετία. Σύμφωνα με έρευνες, οι Ευρωπαίοι καλωσορίζουν τη διεύρυνση της Ευρωζώνης πέραν των υφιστάμενων 15 κρατών-μελών, αλλά υπάρχουν φόβοι για την αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων, τις οποίες δεν έχει χαλιναγωγήσει αποτελεσματικά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αλλοι υποστηρίζουν ότι η Ευρωζώνη ήταν μια επιτυχία, αν και υποδεικνύουν τις ανισορροπίες μεταξύ των κρατών-μελών της.
—Ποιες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην παγκόσμια κρίση και γιατί;
—Η επίδραση της παγκόσμιας κρίσης στην Ανατολική Ευρώπη καθίσταται όλο και πιο αισθητή, ειδικότερα σε ό,τι αφορά χώρες όπως η Λεττονία και η Ουγγαρία, ο οποίες ήδη απευθύνθηκαν στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για οικονομική βοήθεια. Τα κεντρικά σημεία αδυναμίας αυτών των χωρών είναι τα εξής: μεγάλος δανεισμός σε ξένες ισοτιμίες, συνέπειες από την πτώση των εξαγωγών στην Ευρωζώνη, μεγάλη εξάρτηση των τραπεζών από εξωτερικό δανεισμό.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
—Θα περιορίσει τις οικονομικές ανισορροπίες, σε διεθνές επίπεδο, η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση;
—Η αναγκαστική αύξηση των αποταμιεύσεων στις ΗΠΑ και η μείωση του πλεονάσματος των πετρελαιοπαραγωγών χωρών είναι δύο παράγοντες που μπορεί να μειώσουν τις ανισορροπίες στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών. Ομως, η κρίση μπορεί να εκτροχιάσει αυτές τις ανισορροπίες ή να οδηγήσει στη βίαιη εκτόνωσή τους.
ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΑ
—Ο κύκλος των υπεραποδόσεων στην αγορά εμπορευμάτων ολοκληρώθηκε;
—Οι χαμηλές τιμές των εμπορευμάτων προκάλεσαν μειώσεις στην παραγωγή και καθυστερήσεις στις επενδύσεις, καλλιεργώντας τις «κατάλληλες» συνθήκες για έλλειψη προσφοράς στο μέλλον, όταν θα έχει αποκατασταθεί η ζήτηση. Η οικονομική ανάπτυξη στις αναπτυσσόμενες χώρες υποστηρίζει το σενάριο για την αναθέρμανση των υπεραποδόσεων στην αγορά εμπορευμάτων. Ωστόσο, η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση μπορεί να περιορίσει τις δυνατότητες μόχλευσης, δηλαδή δανεισμού για την πραγματοποίηση τοποθετήσεων, διατηρώντας ένα ράλι σε μετριοπαθή επίπεδα συγκριτικά με τα κέρδη που είχαν εξασφαλιστεί πριν από τη διασπορά της κρίσης.
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
—Πώς θα διαμορφωθεί η γεωπολιτική κατάσταση, σε παγκόσμια κλίμακα, κατά τη διάρκεια του 2009;
—Η κρίση έχει τη δυναμική να επιταχύνει ή να ενισχύσει ήδη υπάρχουσες τάσεις, όπως είναι η αναδιάρθρωση των διεθνών οικονομικών οργανισμών, η ενίσχυση του εθνικιστικού αισθήματος και οι κοινωνικές αναταραχές, παρατείνοντας κάθε διαδικασία εκδημοκρατισμού και οδηγώντας σε μια σκληρή στάση πάνω σε περιβαλλοντικά θέματα. Η πολιτική αστάθεια στις χώρες της Ασίας και άλλες αναδυόμενες αγορές μπορεί να επιδεινώσει τις συνέπειες της κρίσης και κατά συνέπεια να αποτρέψει την είσοδο επενδυτικών κεφαλαίων.
Επιπροσθέτως, η χρηματοπιστωτική κρίση μπορεί να εγκαθιδρύσει την πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είναι πιο ανίσχυρες σε σχέση με το παρελθόν, ενώ η μεγάλη πτώση των τιμών του πετρελαίου δοκιμάζει την οικονομική ισχύ της Ρωσίας, του Ιράν και της Βενεζουέλας.
ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
—Ποιο είναι το μέλλον της επενδυτικής τραπεζικής;
—Η μετατροπή της Goldman Sachs και της Morgan Stanley από επενδυτικές σε εμπορικές τράπεζες, για να αποσπάσουν κεφάλαια της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ, σηματοδότησε ένα κομβικό σημείο στην ιστορία του κλάδου. Το τι θα συμβεί από εδώ και πέρα είναι αμφισβητήσιμο. Αντί θα συμβιβαστούν με τις προδιαγραφές του κλάδου μπορεί να ηγηθούν μιας αλλαγής στον χαράκτηρα του. Εχουν ζητήσει, για παράδειγμα, να εξαιρεθούν από κανόνα που απαγορεύει σε εμπορικές τράπεζες κάθε δραστηριότητα στις αγορές εμπορευμάτων για την επόμενη διετία, ενώ η Morgan Stanley ζήτησε παράταση πενταετίας. Ορισμένοι πιστεύουν ότι αυτό είναι προάγγελος συγγενών και πιο μόνιμων εξαιρέσεων.
—Θα συρρικνωθεί ο κλάδος των κεφαλαίων αντιστάθμισης κινδύνου (hedge funds) από τα 2 τρισ. στο 1 τρισ. δολάρια;
—Από το 1990 μέχρι το 2008 ο συγκεκριμένος κλάδος επεκτάθηκε κατά 50%, σύμφωνα με τα στοιχεία του ενεργητικού του, φθάνοντας τα 2 τρισ. δολάρια. Σήμερα προβλέπεται ότι ο αριθμός των εταιρειών διαχείρισης hedge funds, τα οποία εκτοξεύθηκαν τα τελευταία χρόνια στα 7.000, μπορεί να μειωθεί κατά το ήμισυ. Οι απώλειες του κλάδου κορυφώθηκαν μόνον το Νοέμβριο στα 64 δισ. δολάρια, με τους δείκτες αποδόσεων να έχουν συρρικνωθεί επί έκτο συναπτό μήνα. Ηδη, μέσα στο πρώτο μισό του 2008 έβαλαν λουκέτο 350 εταιρείες του κλάδου, αντανακλώντας μια αύξηση της τάξης του 16% από την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
—Τι να περιμένουμε από εδώ και στο εξής στις επιχειρήσεις;
—Τα δεδομένα του 2008 δεν είναι ενθαρρυντικά. Ο όγκος εξαγορών και συγχωνεύσεων μειώθηκε κατά το ένα τρίτο μέσα στο 2008, τερματίζοντας μια πενταετία μεγάλης δραστηριότητας στον τομέα αυτό. Η έλλειψη ρευστότητας, η κατακόρυφη πτώση των τιμών των μετοχών και η ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση αποθαρρύνουν τη σύναψη συμφωνιών. Ο παγκόσμιος όγκος συναλλαγών αυτής της φύσης μειώθηκε στα 2,89 τρισ. δολάρια. Είναι το χαμηλότερο επίπεδο από το 2005.
ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ
—Το ράλι του ευρώ έναντι του δολαρίου είναι προσωρινό;
—Η αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίων, ο επαναπατρισμός κεφαλαίων και η συρρίκνωση του όγκου διαπραγμάτευσης στις αγορές έχουν αποδυναμώσει το δολάριο, το οποίο θα παραμείνει ευάλωτο ως βασικό νόμισμα των αγορών μέχρι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της γαλλικής τράπεζας BNP Paribas.
—Θα είναι πιο συντηρητικά στο 2009 τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια;
—Η τάση συσσώρευσης ξένου συναλλάγματος -με τα σχετικά αποθέματα να έχουν εκτοξευθεί την τελευταία δεκαετία από τα 2 τρισ. στα 7 τρισ. δολάρια- φαίνεται να εξάντλησε κάθε περιθώριο, λόγω της οικονομικής κρίσης. Οι μεγαλύτεροι κάτοχοι αποθεμάτων ξένου συναλλάγματος στην ευρύτερη Ασία -Ιαπωνία, Ταϊβάν, Ινδία, Βραζιλία, Νότια Κορέα και πετρελαιοπαραγωγές χώρες- αντιμετωπίζουν τις δικές τους προκλήσεις. Η συσσώρευση αποθεμάτων αναμένεται να είναι βραδύτερη από το δεύτερο εξάμηνο του 2008. Μέσα στο τρίτο και το τέταρτο τρίμηνο, πέρυσι, μοναδικές χώρες που εξακολούθησαν να έχουν σταθερά συναλλαγματικά αποθέματα ήταν η Κίνα και λίγες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία, η Λιβύη και η Αλγερία. Αλλες χώρες, όπως η Ρωσία και η Ινδία, έχουν αναγκαστεί να δαπανήσουν αρκετά από τα αποθέματά τους για να παρέμβουν στις αγορές συναλλάγματος.
Πάντως, τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια που στηρίζουν την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα θα συνεχίσουν τις αγορές ξένου συναλλάγματος.
* Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και πρόεδρος της RGE Monitor.
Οι ερωτήσεις–απαντήσεις δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα RGE Monitor
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_04/01/2009_298114
Η ύφεση δεν αποκλείει ράλι στα χρηματιστήρια
The Economist
Οι προφήτες δεν είναι αξιόπιστοι επαγγελματίες. Οπως η Κασσάνδρα, εκείνοι των οποίων οι προβλέψεις επαληθεύονται συνήθως δεν γίνονται πιστευτοί. Ο περισσότερος κόσμος επαναπαύεται στις τρέχουσες τάσεις και αιφνιδιάζεται όταν η κατάσταση αλλάζει. Γι' αυτό και οι οικονομολόγοι ακούγονται τόσο συγκρατημένοι όταν προβλέπουν υφέσεις.
Στα τέλη του 2007, η στήλη Buttonwood του Economist προέβλεπε ότι τόσο τα εμπορικά ακίνητα όσο και οι οικονομίες της ανατολικής Ευρώπης θα εξελίσσονταν σε πηγή προβλημάτων το 2007. Παρότι οι προβλέψεις αποδείχθηκαν σωστές, καμία δεν απασχόλησε τα πρωτοσέλιδα του τελευταίου 12μήνου. Η κλίμακα της ζημιάς που υπέστη ο τραπεζικός κλάδος από την πιστωτική κρίση αιφνιδίασε σχεδόν τους πάντες. Κάποιοι προέβλεψαν ότι τα χρέη των αγγλόφωνων καταναλωτών θα δημιουργούσαν οικονομικό πρόβλημα, ήταν όμως ουσιαστικά οι ίδιοι που ανέμεναν την καταστροφή επί δεκαετία.
Αν το 2008 ήταν έτος συστημικού κινδύνου, ιδίως στον χρηματοπιστωτικό κλαδο, το 2009 προορίζεται να γίνει έτος κατά περίπτωση κινδύνου. Με άλλα λόγια, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα υπάρξουν και άλλες εταιρείες που θα δηλώσουν αδυναμία εξυπηρέτησης των χρεών τους. Το σχετικό ποσοστό για τα αμερικανικά ομόλογα υψηλής απόδοσης είναι σήμερα μικρότερο του 4%. Η Barclays Capital προβλέπει ότι θα αυξηθεί στο 14,3% ώς το δεύτερο εξάμηνο του 2009.
Αναπόφευκτα, κάποιες από αυτές τις εταιρείες θα συμπαρασύρουν άλλες, ενώ η κάμψη θα φέρει στο φως νέα χρηματοοικονομικά σκάνδαλα, στα πρότυπα της Εnron και της WorldCom το 2002. Οπως λέει η παροιμία, οι υφέσεις ξεσκεπάζουν ό,τι καλύπτουν οι λογιστές. Ωστόσο, οι εταιρικές πτωχεύσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν τη μεγάλη έκπληξη του 2009. Τι θα μπορούσε να παίξει αυτόν τον ρόλο; Το ρίσκο χώρας επανήλθε στη διάρκεια του 2008, με την Ισλανδία το πιο αξιοσημείωτο παράδειγμα. Ωστόσο, παρότι διευρύνθηκαν, οι διαφορές απόδοσης (spread) των ομολόγων αναδυόμενων αγορών δεν ενισχύθηκαν επ' ουδενί όσο το χρέος υψηλής απόδοσης. Ισως υπάρξουν και κάποιες νέες πτωχεύσεις χωρών το 2009, όσο μειώνονται ο όγκος των εξαγωγών και τα έσοδα από τις αγορές πρώτων υλών, ενώ υποκύπτοντας στις πολιτικές πιέσεις, οι δυτικές τράπεζες θα επικεντρώνουν την προσοχή τους στον εγχώριο αντί του διεθνούς δανεισμού.
Οι αγορές έχουν την τρομερή τάση να επιφέρουν τον μέγιστο πόνο στον μέγιστο αριθμό επενδυτών. Για παράδειγμα, αν οι προβλέψεις για το δολάριο είναι απαισιόδοξες, οι επενδυτές θα τοποθετηθούν προεξοφλώντας πτώση του αμερικανικού νομίσματος. Αν, τότε, αυτό ενισχυθεί, οι επενδυτές θα υποχρεωθούν να αγοράσουν ξανά δολάρια, ωθώντας το νόμισμα σε ακόμα πιο υψηλά επίπεδα.
Ο Ντέιβιντ Μπόουερς της Absolute Strategy Research υποστηρίζει ότι οι επενδυτές είναι έτοιμοι να δουν τη Μεγάλη Υφεση της δεκαετίας του '30 να επαναλαμβάνεται και το 2009, έχοντας πωλήσει κοινές μετοχές και πρώτες ύλες και έχοντας ωθήσει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Τι θα γίνει, όμως, αν πράγματι αποφέρουν καρπούς όλα αυτά τα μέτρα κυβερνήσεων και κεντρικών τραπεζών; Εχουν μειωθεί επιτόκια, έχουν περικοπεί φόροι, έχουν διοχετευθεί κεφάλαια στο τραπεζικό σύστημα. Το αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών μπορεί να γίνει ορατό ίσως και στα τέλη του 2009, εφόσον τόσο η νομισματική όσο και η δημοσιονομική πολιτική χρειάζονται κάποιο χρόνο για να κάνουν αισθητό το αποτέλεσμά τους.
Ο κ. Μπόουερς παραδέχεται ότι το τέταρτο τρίμηνο του 2008 ίσως υπήρξε «σοκ αποθεμάτων». Αντιμέτωπες με απροθυμία δανειοδότησης από τις τράπεζες και με προβλέψεις για «βουτιά» της καταναλωτικής ζήτησης, οι εταιρείες μείωσαν την παραγωγή. Αποτέλεσμα είναι να ξεκινήσει το 2009 με πολύ χαμηλά αποθέματα. Αν η καταναλωτική ζήτηση αποδειχθεί καλύτερη από όσο αναμενόταν, τότε οι εταιρείες θα αρχίσουν να αναζητούν απεγνωσμένα ανταλλακτικά και πρώτες ύλες. Οι τιμές των πρώτων υλών θα ενισχυθούν.
Αυτό θα αποτελέσει πράγματι μεγάλη έκπληξη. Η Morgan Stanley, π.χ., προβλέπει πτώση των κεφαλαιακών δαπανών κατά 30% από σήμερα ώς τα μέσα του 2010. Αν έχει δίκιο ο κ. Μπόουερς, οι χαμηλές αποδόσεις των κρατικών ομολόγων θα χάσουν την ελκυστικότητά τους και οι μετοχές θα ανακάμψουν. Οι επενδυτές φαίνεται ότι θα έχουν καλές αποδόσεις φέτος, σε μια τέτοια περίπτωση.
Ενα ράλι στις τιμές των μετοχών θα μπορούσε να συμβεί ακόμα και με την παγκόσμια οικονομία να οδεύει προς μια παρατεταμένη περίοδο αδυναμίας. Δύο από τα καλύτερα χρόνια για τη Γουόλ Στριτ κατά τον 20ό αιώνα ήταν το 1933 και το 1935, παρά τη σοβαρότητα και το βάθος της Υφεσης. Η αξία του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου υπερδιπλασιάστηκε το 1975, μεσούσης της κρίσης στασιμοπληθωρισμού και ένα χρόνο πριν ζητήσει η Βρετανία δάνειο εκτάκτου ανάγκης από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Για μεγάλο μέρος του τέλους του 2007 και των αρχών του 2008, πολλοί άνθρωποι της «πραγματικής οικονομίας» αναρωτήθηκαν προς τι ο πανικός του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Μόλις το φθινόπωρο επιδεινώθηκαν δραστικά οι επιχειρηματικές συνθήκες. Κατ' επέκταση, είναι πολύ πιθανό στην πορεία του 2009 να κάνουν λόγο τα στελέχη των επιχειρήσεων για κάμψη τόσο της ζήτησης όσο και της κερδοφορίας, σε εποχή κατά την οποία τα χρηματιστήρια θα πραγματοποιούν ράλι, προεξοφλώντας ανάκαμψη το 2010.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_04/01/2009_298106
Ηνωμένες Πολιτείες: ανάπτυξη μετά το 2010
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_2_04/01/2009_298119
3.1.09
Economist: Τρία σενάρια για την αμερικανική οικονομία το 2009
Καθώς σταθεροποιούνται οι τιμές των κατοικιών, θα σταθεροποιηθούν και τα ποσοστά επισφαλειών (αν και θα παραμείνουν υψηλά), εν μέρει χάρη στην εξαγορά των «τοξικών» τίτλων από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και της μερικής αναδιάρθρωσης του χρέους με σκοπό τη διάσωση των ιδιοκτητών κατοικιών από τη χρεοκοπία. Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθεί ένα πλαφόν στις ζημίες από δάνεια σημαίνοντας ένα νέο ξεκίνημα για τις δανειοδοτήσεις, σύμφωνα με σχετικό άρθρο στην επετειακή έκδοση του Economist “The World in 2009”.
Δεν υπάρχει σχεδόν καμία αμφιβολία ότι η υπερκομματική Εθνική Υπηρεσία Οικονομικών Ερευνών θα καταλήξει εντός του 2009 στο συμπέρασμα ότι η οικονομία των ΗΠΑ βρίσκεται πλέον σε ύφεση. Ακόμη σε περίπτωση οικονομικής ανάπτυξης, ο ρυθμός της ανάπτυξης θα υπολείπεται σημαντικά της μακροχρόνιας δυναμικής του, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να ανέλθει στο 7% ή και υψηλότερα. Με λίγη τύχη, η ύφεση θα είναι ανάλογη των ετών 1990-91 και 2001, τότε που η παραγωγή είχε συρρικνωθεί ελαφρώς και η ανεργία είχε αυξηθεί κατά δύο έως τρεις ποσοστιαίες μονάδες.
Η ανάκαμψη θα ξεκινήσει εντός του 2009 αλλά, όπως συνέβη και στις δύο προηγούμενες υφέσεις, θα είναι τόσο αμυδρή που δεν θα διακρίνεται με γυμνό μάτι, εκτιμά ο Economist. Οι επιχειρηματικοί κύκλοι της περιόδου 1945- 1990 ήταν σχήματος V. Οι διακυμάνσεις στην αγορά των μετοχών και τους κλάδους που σχετίζονται με υψηλά περιθώρια κερδών, όπως η κατασκευή κατοικιών, οδήγησαν σε σφοδρές συρρικνώσεις και εντυπωσιακές ανακάμψεις. Διαχρονικά, όμως, ο κύκλος των χρηματιστηρίων εξομαλύνθηκε χάρη στην καλύτερη διαχείριση και την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών. Εν τω μεταξύ, η απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών υποδηλώνει ότι χρειάζεται περισσότερος χρόνος για την επιβράδυνση της οικονομίας από την Federal Reserve με αύξηση των επιτοκίων.
Αυτό έχει οδηγήσει σε παρατεταμένες επεκτάσεις με μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης του χρέους και των τιμών των στοιχείων ενεργητικού. Μόλις γυρίσει ο κύκλος, χρειάζεται πολύς χρόνος για να διορθωθούν αυτές οι ανισορροπίες. Η αποκατάσταση των ανισορροπιών του εν λόγω κύκλου είναι μια υπόθεση που απαιτεί υπερβολικά πολύ χρόνο. Για την απαλλαγή του χρηματοπιστωτικού κλάδου από το ζημιογόνο χρέος θα χρειαστούν χρόνια. Οι προϋποθέσεις δανεισμού θα δυσκολέψουν σε μόνιμη βάση και θα μπει φρένο στην κατασκευή κατοικιών με το ρυθμό απόκτησης κατοικιών να διαμορφώνεται σε πιο βιώσιμα επίπεδα.
Στα παραπάνω θα πρέπει να προστεθεί η γήρανση του πληθυσμού που δεν μπορεί να είναι πλέον έρμαιο των αυξήσεων στις τιμές των κατοικιών και των μετοχών για να χρηματοδοτεί τις συντάξεις, ενώ παράλληλα αναμένεται μείωση της κατανάλωσης και αύξηση της αποταμίευσης από τους Αμερικανούς. Η εξασθένιση του δολαρίου και η διατήρηση των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης των αναδυόμενων χωρών θα διατηρήσουν υψηλά τους ρυθμούς ανάπτυξης των εξαγωγών, με αποτέλεσμα η οικονομία να στραφεί από την εγχώρια ζήτηση στη ζήτηση από το εξωτερικό.
Οι ανησυχίες για αύξηση του πληθωρισμού που ταλάνισαν τη Federal Reserve το 2008 αναμένεται να εξατμιστούν το 2009, καθώς η τιμή του πετρελαίου υποχωρεί και η αυξανόμενη ανεργία οδηγεί σε συγκράτηση των αυξήσεων. Τα επιτόκια δεν αναμένεται να αυξηθούν πριν το τέλος του έτους. Αντιθέτως, αναμένονται περαιτέρω μειώσεις, εκτιμά το βρετανικό περιοδικό.
Οι εν λόγω εκτιμήσεις συνάδουν στο συμπέρασμα ότι οι αρχές δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής κατάφεραν να καταστείλουν τη χρηματοπιστωτική κρίση. Στόχος της μείωσης των επιτοκίων, της περικοπής των φόρων και των δημόσιων δαπανών είναι η τόνωση της ζήτησης, ενώ η κατακόρυφη αύξηση του πρωτοφανούς δανεισμού από τη Fed θα έχει ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των αγορών, οι «ενέσεις» κεφαλαίων από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ προς τις τράπεζες, η αγορά ενυπόθηκων τίτλων, η παροχή εγγυήσεων έναντι του χρέους των τραπεζών και οι διευρυμένες εγγυήσεις των καταθέσεων θα έχουν ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Σε περίπτωση, όμως, που οι παραπάνω προσδοκίες δεν επαληθευτούν, υπάρχει ένα δεύτερο σενάριο. Το μεγαλύτερο μέρος του χρηματοπιστωτικού συστήματος, από τις τράπεζες έως τα hedge funds, θα αναγκαστούν να ρευστοποιήσουν στοιχεία ενεργητικού και να περιορίσουν το δανεισμό. Κάτι τέτοιο, όμως, θα υπονομεύσει τις δαπάνες και τις επενδύσεις. Οι τιμές των μετοχών και των κατοικιών θα μειωθούν δραστικά, περιορίζοντας τον πλούτο και την κατανάλωση επιφέροντας ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα στις τράπεζες. Η κυβέρνηση θα ανταποκριθεί με την παροχή ακόμη περισσότερων δημοσιονομικών κινήτρων -παρά το γιγάντιο δημοσιονομικό έλλειμμα—και με διεύρυνση των συμμετοχών της στις χρηματοπιστωτικές εταιρείες. Η Fed θα εξωθηθεί σε νέα μείωση των επιτοκίων κάτω του 1% και θα προβεί σε δανεισμό με καινούργιους, πρωτοφανείς τρόπους. Ακόμη και έτσι, όμως, η ύφεση θα είναι εξίσου δριμεία με εκείνες των ετών 1973-75 ή 1981-82, τότε που η παραγωγή συρρικνώθηκε κατά 3% και η ανεργία αυξήθηκε κατά 4,4 και 3,6 ποσοστιαίες μονάδες, αντιστοίχως.
Υπάρχει, όμως, και τρίτο σενάριο: η κατάρρευση της εμπιστοσύνης μπορεί να αντιστραφεί τόσο αιφνίδια όσο εμφανίστηκε. Μόλις η ρευστότητα αποκατασταθεί, οι επενδυτές θα θεωρήσουν ότι οι περισσότερες τράπεζες είναι φερέγγυες. Οι αισιόδοξοι θα «πέσουν με τα μούτρα» στους υποτιμημένους ενυπόθηκους τίτλους και τις τραπεζικές μετοχές. Τα πιστωτικά περιθώρια θα αμβλυνθούν, ο δανεισμός θα αναζωπυρωθεί και η παραπαίουσα ζήτηση κατοικιών θα ανακάμψει. Οι ρυθμοί ανάπτυξης θα κυμανθούν σε χαμηλά επίπεδα για μερικά εξάμηνα προτού επανέλθουν δριμύτεροι. «Απίθανο;», αναρωτιέται το βρετανικό περιοδικό. Η αμερικανική οικονομία έχει εκπλήξει επανηλλειμένως τις αγορές με την ανθεκτικότητά της στους κραδασμούς. Δεν αποκλείεται να κάνει και πάλι την έκπληξη, καταλήγει ο Economist.
http://www.naftemporiki.gr/news/static/09/01/03/1612553.htm
Προβλέψεις 2009
Εάν έπρεπε οπωσδήποτε να δώσω ένα εύρος τιμών, θα έλεγα από -20% έως +10%, που όμως είναι ιδιαίτερα παρακινδυνευμένο για στόχο στις 31.12.2009.
Σημαντικότερη παράμετρος - όπως πάντα - θα είναι οι εκτιμήσεις κερδών, τόσο για το 2009 όσο και για το 2010, οι οποίες ήδη έφτασαν σε πολύ χαμηλά επίπεδα το 2008, αν και σε ορισμένους κλάδους, όπως πχ ο τραπεζικός, υπάρχουν ακόμα καθοδικά περιθώρια καθώς η περίοδος απο-μόχλευσης συνεχίζεται.
Υπόψη: ένα +15% το 2009 στο Χ.Α. θα πρέπει να συμβεί για ακόμα επτά χρόνια (περίπου) ώστε να "καλυφθεί" το -65% του 2008...
Ο κλάδος της υγείας αποκλείεται να μειώσει το προσωπικό που απασχολεί.
Επίσης, ο χρυσός και σχετικές μετοχές, πχ μεταλλίων προτείνονται.
Tέλος, διάφοροι μιλάμε για "βιοτεχνολογία"...
2. Η αγορά κατοικίας θα συνεχίσει να υποφέρει
Οι τιμές της αγοράς κατοικίας θα συνεχίσουν να διορθώνουν ενώ θα παρατηρηθεί σημαντικό πρόβλημα και στα επαγγελματικά ακίνητα. Η μη ανάκαμψη τιμών ενδεχομένως να συνεχίσει και στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.
Ενδεχομένως να είναι η χειρότερη χρονιά και για ολόκληρο το κατασκευαστικό κλάδο, που όμως αναμένεται να ανακάμψει (συνολικά παγκοσμίως) καθώς οι κυβερνήσεις θα θυμηθούν κεϋνσιανές τεχνικές τόνωσης της οικονομίας στα επόμενα τρίμηνα.
Ειδικά η αγορά κατοικίας δεν πρόκειται να ορθοποδήσει κυρίως γιατί η πιστωτική πολιτική των τραπεζών θα συνεχίσει να είναι σφικτή, κάτι που θα φανεί και στα κέρδη του κλάδου.
3. Τα κεντρικά επιτόκια θα παραμείνουν κοντά στο μηδέν (0)
Καθώς αυτά περιορίστηκαν σημαντικά το 2008, αναμένεται να συνεχίσουν να βρίσκονται κοντά σε αυτά τα επίπεδα ή και χαμηλότερα, όσον αφορά πχ το ΕΚΤ ή το κινέζικο.
Ειδικά η τράπεζα του Μπεν θα θέσει σε εφαρμογή σχέδιο μείωσης των πιο μέσοπρόθεσμων επιτοκίων, αρχικά 1-2 ετών, προσπαθώντας να ρίξει επιπλέον χρήμα στην αγορά, ενώ εάν η κίνηση αποδειχτεί πετυχημένη θα συνεχίσει να το κάνει σε μεγαλύτερο "βάθος", ενεργοποιώντας όλη την "κλασσική" νομισματική πολιτική, λογικά με επιτυχία.
Ο - εμπλεκόμενος - πληθωρισμός αρχικά θα είναι σύμμαχος, για μετά σκεφτείτε τη Ζιμπάμπουε όπου μεταξύ άλλων ο γενικός δείκτης του χρηματιστηρίου ανέρχεται.
Σημαντικό: οι ανακοινώσεις της FED για τον ισολογισμό της θα αποκτήσουν μεγάλη σημασία, όπως είχαν τους προηγούμενους μήνες οι ανακοινώσεις σχετικά με την απασχόληση, και συνολικά αναμένεται το μέγεθος του ισολογισμού της ακόμα και να διπλασιαστεί στα $4 τρις καθώς οι συνολικές απώλειες της κρίσης του 2008 αγγίζουν τα $7 τρις.
Σε οικονομικούς όρους: quantitative & qualitative easing - Αγοραία: γράφουμε τσεκ σε ότι κουνιέται - Ο κίνδυνος είναι ο ισολογισμός της κεντρικής τράπεζας να καταρρεύσει
4. Το $ θα πέσει
Αυτή είναι η μακροχρόνια εκτίμηση, αν και στο 2008 έκανε ένα σχεδόν αναπάντεχο ράλλυ. Αρνητικό ΑΕΠ και μεγάλη ανεργία είναι οι κύριες αιτίες, καθώς και μια προσπάθεια μείωσης του πελώριου εξωτερικού χρέους.
Στο τελευταίο θα βοηθήσει - ως συνήθως - η αύξηση των αμερικάνικων εξαγωγών, ένας μοχλός πρόσκαιρης μείωσης του ελλείμματος και μια "ελπίδα" ανάκαμψης της οικονομίας.
5. Οι τιμές της ενέργειας θα αυξηθούν
Και από τα χαμηλά των $40, μέχρι και 25% χαμηλότερα, μέχρι το τέλος του 2009 θα έχουμε διπλασιασμό της διεθνής τιμής του πετρελαίου. Ας σημειωθεί ότι περίπου εδώ και λίγο πιο χαμηλά είναι το κόστος εξόρυξης των πετρελαίων της Κασπίας.
Ανάλογα θα κινηθεί, ίσως και λίγο πιο έντονα, η τιμή του φυσικού αερίου.
Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα αρέσει σε πολύ κόσμο ούτε και στις περισσότερες κυβερνήσεις, οι οποίες θα όμως θα πρέπει να προετοιμάσουν καλύτερα και ταχύτερα το έδαφος για τις ΑΠΕ.
6. Ο πληθωρισμός θα μειωθεί αισθητά μέχρι να ανακάμψει
Ήδη τους τελευταίους μήνες συμβαίνει καθώς, πχ τα σούπερ μάρκετ δεν αυξάνουν τις τιμές με τους ρυθμούς που το έκαναν στις αρχές του 2008, ενώ οι πτωτικές τιμές της ενέργειας βοηθούν, μέχρι όμως αυτές να ανέβουν - ευτυχώς όχι με το ρυθμό του 2008 - οπότε κι ο πληθωρισμός θα μας απασχολήσει προς το τέλος του 2009.
Δεν θα βοηθήσουν στο μέτωπο του πληθωρισμού οι αυξήσεις τιμών των Ασιατών κατασκευαστών ηλεκτρονικών που θα ξεκινήσουν από την άνοιξη.
Ορισμένοι κάνουν λόγο για περίοδο "μεγάλου πληθωρισμού", ο οποίος όμως σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να συντελεστεί εντός των επόμενων δώδεκα μηνών.
7. Χρυσός και ασήμι θα αποφέρουν κέρδη
Μια σχετικά ριψοκίνδυνη πρόβλεψη μιας και ειδικά η αγορά του χρυσού δεν μπορεί και να θεωρηθεί "ορθολογική" όταν οι τιμές ΔΕΝ αυξάνουν αναλόγως της παγκόσμιας παραγωγής και του αποθέματος, τα οποία στο πέρασμα των αιώνων μειώνονται.
Πιθανολογείται μια αύξηση του αριθμού των "επενδυτών" σε αυτές τις αγορές εμπορευμάτων καθώς οι τιμές των τελευταίων βρίσκονται πράγματι σε ιδιαίτερα ελκυστικά επίπεδα ύστερα από την έντονη διόρθωση.
8. Παγκόσμια αύξηση της ανεργίας / μείωση της απασχόλησης
Καθώς όλο το G7 πέφτει σε ύφεση, οι παραδοσιακά με υψηλό ρυθμό ανάπτυξης αναπτυσσόμενες χώρες δεν θα βοηθήσουν τη παγκόσμια οικονομία και ο ρυθμός μείωσης της απασχόλησης θα βρεθεί στο ζενίθ, σε μια παγκόσμια ύφεση.
Νομίζω ότι οι δείκτες της αγοράς εργασίας θα σηματοδοτήσουν κάποια στιγμή στα επόμενα 4-10 τρίμηνα το ξεκίνημα του επόμενου bull market.
9. Η αμερικάνικη οικονομία στο χαμηλότερο σημείο
Οι καταναλωτικές δαπάνες θα μειωθούν στο μεγαλύτερο βαθμό από την Μεγάλη Ύφεση του '29 καθώς οι καταναλωτές θα προσπαθήσουν να αυξήσουν την αποταμίευση τους και να μειώσουν το επίπεδο του δανεισμού τους.
Ακόμα κι αν τεχνικά, ύστερα από δύο χρόνια μάθουμε ότι η υφεσιακή περίοδος τερματίστηκε εντός του 2009, όπως άλλωστε είναι και το (καθυστερημένο και λογικά εκτός πραγματικότητας) consensus 18 μηνών ύφεσης που επικρατεί, η συνέχεια της αναπτυξιακής πορείας θα είναι αναιμική το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.
Η κατάσταση θα γίνει ακόμα πιο δυσνόητη για όσους διαβάζουν επιδερμικά τις οικονομικές στατιστικές καθώς οι μεγάλες μειώσεις που συνέβησαν εντός του 2008 πολλές φορές θα συγκρίνονται με μεγάλες αυξήσεις στο 2009 που όμως έχουν τεχνικό χαρακτήρα και όχι αντανάκλαση στην πραγματική οικονομία (βλέπε και παράδειγμα μετοχών "υπόψη" σημείου 1). Έτσι, τα στοιχεία των λιανικών πωλήσεων ή της περιόδου Χριστουγέννων του 2009 δεν θα σηματοδοτήσουν την οριστική ανάκαμψη της αμερικάνικης οικονομίας καθώς θα συγκριθούν με τα πολύ αδύναμα στοιχεία του 2008.
10. Οι κυβερνήσεις θα θυμηθούν τον Κέυνς
Αυτό άλλωστε περίπου επιβάλλει και το ΔΝΤ.
Δυστυχώς, αν και στη σωστή κατεύθυνση, αποκλείεται από μόνη της αυτή η κίνηση να είναι αρκετή καθώς η τωρινή κρίση δεν σχετίζεται από υπερβολική βιομηχανική παραγωγή και υποκατανάλωση, όπως το '29, αλλά από υπερβολική παραγωγή πίστωσης και υπερκατανάλωση, η οποία δεν στοιβάζεται σε ράφια αλλά σε χρέη...
Ο δύσκολος στόχος πρέπει να είναι ο περιορισμός της κατανάλωσής μας.
Και η άνοδος του "πράσινου καπιταλισμού" που μόνο η Ευρώπη και ειδικά η Σκανδιναβία γνωρίζει, κυρίως λόγω μορφωτικού επιπέδου.
Μια πρόταση θα ήταν όλοι να ξεφύγουμε από τις προκαταλήψεις που μας διακατέχουν και να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του αμερικάνικου λαού, ο οποίος το 2008 έκανε κάτι ανέλπιστο:
δέχτηκε μια δυνατή πολιτική σύγκρουση ανάμεσα σε μια λευκή γυναίκα και ένα μαύρο άνδρα, ΑΝΗΚΟΥΣΤΑ και τα δύο πριν δύο μόλις χρόνια για το Νο.1 πολίτη της "μόνης υπερδύναμης", παραδίνοντας τη προεδρία στον απίθανο Κενυάτη με το κυριολοκετικά "κόμικς" όνομα Μπαράκ (όπως Εχούντ Μπαράκ) Χουσεϊν (όπως Σαντάμ Χουσεϊν) Ομπάμα (σχεδόν όπως Οσάμα), ένα όνομα που μόνο για αστείο θα μπορούσε να το εκλάβει κάποιος λίγό μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001.
Ο αμερικάνικος λαός ΜΠΟΡΕΣΕ, έχοντας απαρνηθεί το προηγούμενο λάθος, οι υπόλοιποι μπορούμε;
11. H μόνη σίγουρη πρόβλεψη: μεταβλητότητα και αβεβαιότητα μέχρι συγχυση
Ιδιαίτερα τους πρώτους 3-4 μήνες μέχρι να έχουμε δείγματα του πως κινείται η οικονομία σε όλα τα επίπεδα: επιδόσεις κρατών - αγορές κεφαλαίου - συναλλαγματικές ισοτιμίες - χρηματιστηριακοί δείκτες - ισολογισμοί εταιρειών - προϋπολογισμοί και απολογισμοί νοικοκυριών.
Ανεπιφύλακτα, οτιδήποτε (αρνητικό) μας απασχόλησε στο 2008, και είναι πολλά, δεν πρόκειται να εξαφανιστεί ως δια μαγείας με την έλευση του 2009.
Mιας και το θυμήθηκα (Καλή Χρονιά 2009)
January effect
The January effect is the tendency of the stock market to rise between December 31 and the end of the first week in January. There are many theories for why this happens, the main one being that it occurs because many investors choose to sell some of their stock right before the end of the year in order to claim a capital loss for tax purposes. Once the tax calendar rolls over to a new year on January 1st these same investors quickly reinvest their money in the market, causing stock prices to rise. The January effect has been observed numerous times throughout history, though the first week of January 2008 was a notable exception.Μερικά (αξισημείωτα) νούμερα
421.01 The daily average point range on the Dow Jones Industrial Average between Sept. 1 and Dec. 31.
1.78 The percentage-point decline in the benchmark 10-year Treasury yield, which fell to 2.253% by the end of the year.
$61,000 The cost of insuring $10 million in U.S. Treasurys against default for five years. At the beginning of 2008, this cost was $6,000.
μερικά νούμερα από το
http://blogs.wsj.com/marketbeat/2009/01/02/by-the-numbers-how-2008-shakes-out/
Το τελευταίο νούμερο θα πρέπει να μας βάζει να σκεφτούμε γενικά για το πως εξελίσσεται η ιστορία με το de-leveraging αλλά και την επέκταση (μείωση) του δανεισμού.
Μπορεί κάποιος να πει (κλισέ) ότι δάνειο=κίνδυνος, μετρητά=ασφάλεια...
Και να σκεφτούμε λίγο και τα σχετικά με τον δανεισμό του Ελληνικού Δημοσίου...
2008 Lookback: Surprise, Surprise
5. Alan Greenspan’s mea culpa: The ardent student of the philosophy of self-regulation and the magical ability of markets to protect the interests of parties involved basically said “My bad” in testimony in October. Saying that he’d found a “flaw” in his ideology, he commented that “those of us who have looked to the self-interest of lending institutions to protect shareholders’ equity (myself especially) are in a state of shocked disbelief.” Paul Kasriel, chief U.S. economist at Northern Trust, said that “The irony is that here is an individual who did, and presumably still does, espouse the sanctity of free markets and because of his primary sin of commission, we are likely to get the biggest increase in financial-market regulations since the 1930s.”
8. Housing Indicators: The NAHB/Wells Fargo index of homebuilder confidence, which peaked in 1998-1999 with readings above 80, plunged to an all-time low of 9 (yes, 9) at the end of the year. The National Association of Realtors shows sales of existing homes down nearly 11% on a seasonally adjusted annual rate, and more than 11 months of housing supply is sitting on the market, even as builders make drastic reductions to their activities.
http://blogs.wsj.com/marketbeat/2008/12/29/2008-lookback-surprise-surprise/
2008 Lookback: Best Calls of the Year

2. Nouriel Roubini. There are plenty who can lay claim to the title of Dr. Doom — those who were bearish in time to save their clients a lot of dough — but for our money nobody explained what was going to happen as accurately as RGE Inc.’s economist. Here’s what he said in February: “To understand the Fed actions one has to realize that there is now a rising probability of a ‘catastrophic’ financial and economic outcome, i.e. a vicious circle where a deep recession makes the financial losses more severe and where, in turn, large and growing financial losses and a financial meltdown make the recession even more severe. The Fed is seriously worried about this vicious circle and about the risks of a systemic financial meltdown.” Let’s see. That’s, uh, exactly what happened.
http://blogs.wsj.com/marketbeat/2008/12/23/2008-lookback-best-calls-of-the-year/
Απλή εκτίμηση!
Overall, the ISM data … suggest we may see the deepest recession since the early 1980s, and if it lasts until the fall or winter of 2009 as we fear, it would be the longest recession since the 1930s. However, the downturn is not likely to be anywhere near as deep as what we saw during the Depression. The larger risk in our view is the Japan-like syndrome — a long recession followed by an extended period of weak growth. – Michael T. Darda, MKM Partners
http://blogs.wsj.com/economics/2009/01/02/economists-react-manufacturing-weakness-seen-in-every-sector/
N. Roubini: "Τα χειρότερα είναι μπροστά μας"
Σε σχόλιό του στο Bloomberg, ο κ. N. Roubini αναφέρει μεταξύ άλλων ότι θα υπάρξει ύφεση στην ευρωζώνη, στη Βρετανία, στην ηπειρωτική Ευρώπη, στον Καναδά, στην Ιαπωνία και στις άλλες προηγμένες οικονομίες, ενώ προβλέπει ανώμαλη προσγείωση και για τις οικονομίες των αναδυόμενων αγορών.
Προβλέπει ύφεση στη Ρωσία το 2009, υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της Κίνας στο 5% ή και χαμηλότερα, οριακή ανάπτυξη για τη Βραζιλία και έντονη επιβράδυνση ακόμα και στην Ινδία.
Σύμφωνα με τον κ. Roubini, η σοβαρή παγκόσμια οικονομική ύφεση θα μετατραπεί σε στασιμοαποπληθωρισμό, σε "θανατηφόρο" συνδυασμό οικονομικής στασιμότητας - ύφεσης και αποπληθωρισμού.
Όσον αφορά στο τραπεζικό σύστημα, ο κ. Nouriel Roubini επισημαίνει ότι αυτό που βλέπουμε τώρα είναι "ο θάνατος του σκιώδους τραπεζικού συστήματος", του συμπλέγματος των μη τραπεζικών χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων που μοιάζουν με τράπεζες (αφού δανείζονται βραχυπρόθεσμα και με ρευστούς τρόπους, "μοχλεύθηκαν" πολύ και επενδύουν με μακροπρόθεσμους όρους και μη ρευστούς τρόπους) - δηλαδή των επενδυτικών τραπεζών. Ως αποτέλεσμα, η μεγαλύτερη "φούσκα" assets και πίστωσης στη χρηματοοικονομική ιστορία "σκάει", με τις συνολικές πιστωτικές απώλειες να αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2 τρισ. δολάρια.
"Αν οι κυβερνήσεις δεν επανακεφαλαιοποιήσουν τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα, η πιστωτική κρίση θα γίνει ακόμα χειρότερη καθώς οι απώλειες αυξάνονται ταχύτερα από την επανακεφαλαιοποίηση και οι τράπεζες αναγκάζονται να περιορίσουν τις πιστώσεις και τον δανεισμό", προειδοποιεί ο κ. Roubini, ο οποίος σημειώνει ότι οι τιμές των μετοχών και άλλων στοιχείων υψηλού κινδύνου μπορεί να έχουν "κατακρημνιστεί" από τα υψηλά του 2009, ωστόσο υπάρχει ακόμα περιθώριο σημαντικής υποχώρησης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τους επόμενους μήνες οι μακροοικονομικές ειδήσεις, οι ανακοινώσεις των εταιρικών κερδών και οι ειδήσεις από τον χρηματοοικονομικό κλάδο παγκοσμίως θα είναι χειρότερες του αναμενομένου και αυτό θα εντείνει τις πιέσεις στα στοιχεία υψηλού κινδύνου, με πιθανότητα πτώσης 20% των τιμών των μετοχών παγκοσμίως.
Καταλήγοντας, ο κ. Roubini τονίζει πως αν και οι πιθανότητες για συστημική οικονομική κατάρρευση έχουν μειωθεί από τις κινήσεις του G7 και άλλων οικονομιών, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές ευπάθειες.
Η πιστωτική κρίση θα εξακολουθήσει να υπάρχει και θα εξαπλωθεί και πέραν των στεγαστικών δανείων, όπως προβλέπει ο κ. Roubini, ο οποίος εκτιμά πως η "απομόχλευση" θα συνεχιστεί, καθώς χιλιάδες hedge funds (πολλά εκ των οποίων θα καταρρεύσουν) και άλλοι "μοχλευμένοι παίκτες" θα αναγκαστούν να πουλήσουν περιουσιακά τους στοιχεία, οδηγώντας σε μείωση των τιμών και σε λουκέτο περισσότερων αφερέγγυων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Έτσι, το 2009 θα είναι "οδυνηρή" χρονιά παγκόσμιας ύφεσης, περαιτέρω πιέσεων στον χρηματοοικονομικό κλάδο, ζημιών και χρεοκοπιών.
http://www.euro2day.gr/news/world/125/articles/428437/ArticleNewsWorld.aspx
ΗΠΑ: Απροσδόκητη πτώση του ISM μεταποίησης

Νέα επιδείνωση εμφάνισε ο δείκτης ISM μεταποίησης Δεκεμβρίου στις ΗΠΑ.
Ειδικότερα, ο δείκτης σημείωσε την πέμπτη διαδοχική του πτώση διαμορφωμένος στο 32,4% το Δεκέμβριο από 36,2 το μήνα Νοέμβριο.
Σημειώνεται ότι οι επενδυτές ανέμεναν ο δείκτης ISM μεταποίησης Δεκεμβρίου να διαμορφωθεί σταθεροποιητικά στο 36,3%.
http://www.euro2day.gr/news/world/125/articles/428581/ArticleNewsWorld.aspx
June 1980
2.1.09
Reflation - αυτό περιμένουν όλοι!!

Hyman Minsky
Minsky's Theories and the Subprime Mortgage Crisis
Hyman Minsky's theories about debt accumulation received revived attention in the media during the Subprime mortgage crisis of the late 2000s.
Minsky argued that a key mechanism that pushes an economy towards a crisis is the accumulation of debt. He identified 3 types of borrowers that contribute to the accumulation of insolvent debt: Hedge Borrowers; Speculative Borrowers; and Ponzi Borrowers.
The "hedge borrower" is one who borrows with the intent of making debt payments from cash flows from other investments; The "speculative borrower" who borrows based on the belief that they can service interest on the loan but who must continually roll over the principal into new investments; and the "Ponzi borrower" (named for Charles Ponzi) who relies on the appreciation of the value of their assets (e.g. real estate) to refinance or pay-off their debt but who does not have sufficient resources to repay the original loan, otherwise.
Minsky was also identified as one of very few authors who (with Donald Markwell) discussed Keynes's belief that his economics was likely to be more conducive to peace than the old economic system had been.
Όλη η συζήτηση του γραφήματος εδώI didn’t put a date on that box, Bun, precisely to avoid answering the question as to precise timing. All I can say is that the timing is ripening, with the Fed now committed to an all-in reflationary campaign.
...
even the best laid reflationary plans might go awry, at least in the short run.
Faber Says 2009 to Be `Catastrophic' for Global Economy
Dec. 22 (Bloomberg) -- Marc Faber, managing director of Marc Faber Ltd. and publisher of the "Gloom, Boom & Doom Report," talks with Bloomberg's Rishaad Salamat about the outlook for the global economy in 2009 and his investment strategy. (Source: Bloomberg)
http://www.bloomberg.com/avp/avp.htm?clipSRC=mms://media2.bloomberg.com/cache/vh4CZyP0iSKg.asf00:00 Forecasts economic catastrophe next year
01:14 Government bailouts, prefers doing nothing
03:17 U.S. treasuries, sees markets drifting lower
06:03 Chinese stocks, sees fluctuations in prices
06:56 Sees "bad" recession in China, equity outlook
07:45 Favors gold, gold miners, oil, BHP, Rio, Vale
08:34 Madoff, regulation, says SEC "fell asleep"
10:16 Calls for more accountancy regulation in U.S.
11:26 Sees volatility, S&P, dollar "disastrous"
Running time 13:42
favors gold, oil, and mining stocks
Looking to 2009 (consensus?)
http://blogs.wsj.com/marketbeat/2008/12/31/looking-to-2009-accentuating-the-positive/
Charles Rotblut, market strategist at Zacks Investment Research, notes that the consensus S&P earnings estimate for 2009 stands at $64.69, down 6% from 2008, but he adds that “given the trend in estimate revisions and the lack of visibility, I have little confidence that this number will be accurate.”
...
The second half, however, is more problematic, and this is where opinions diverge. James Paulsen of Wells Capital Management, the most optimistic in MarketBeat’s poll, expects about a 45% gain in 2009, with the first 20 percentage points coming rather easily, and the rest more slowly.
However, one of the pessimists, author Michael Panzner, expects the S&P to rise by 25% to 30% in the first half, but sees everything falling apart in the second half due to increasing protectionism, declining profits, and a loss of confidence in U.S. assets by foreigners.
http://blogs.wsj.com/marketbeat/2008/12/30/looking-ahead-to-2009/Έτοιμο το σχέδιο δράσης!

Το ΔΝΤ έβγαλε τον "οδηγό κρίσης 2008"...
Μου φαίνεται απίστευτο αν και δεν είναι κάτι ιδιαίτερα πρωτότυπο!
Όλος ο οδηγός εδώ.
Ένα μικρό ρεζουμέ από τη WSJ:
IMF: What Kind of Stimulus Will Work
Public spending
[G] overnments should make sure that existing programs are not cut for lack of resources. In particular, central governments or subnational [e.g. state] governments that are facing balanced budget rules may be forced to suspend various spending programs (or to raise revenue). Measures should be taken to counteract the procyclicality built in these rules. For subnational entities, this can be mitigated through transfers from the central government … In the United States, for example, increased transfers from the federal government would help states avoid cutting various spending programs.
Government wages
Public sector wage increases should be avoided as they are not well targeted, difficult to reverse, and similar to transfers in their effectiveness. Nevertheless, a temporary increase in public sector employment associated with some of new programs and policies may be needed.
Industry Bailouts
It has been argued that governments should provide support to entire high-visibility sectors of the economy because of the potential effect that bankruptcies in these sectors may have on expectations and thus on demand. While there is some validity in this argument, its inherent arbitrariness, and risk of political capture, would make implementation too difficult. Its end result may, in fact, be to add uncertainty and raise questions about domestic protection. … Indeed, direct subsidies to domestic sectors lead to an uneven playing field with respect to foreign corporations, and could lead to retaliation and possibly trade wars.
Tax Cuts and Credits
[T]arget tax cuts or transfers towards those consumers who are most likely to be credit constrained. Measures along these lines (and discussed further in an appendix)
include the greater provision of unemployment benefits, increases in earned income tax credits, and the expansion of safety nets in countries where such nets are limited. Where relevant, support for homeowners facing foreclosures, including a write-down of mortgages using public resources, is particularly appealing from a macroeconomic viewpoint … .
Reduction in corporate tax rates, dividends and capital gains taxes or introduction of special incentives such as accelerated depreciation … are likely to be ineffective given that business profits and capital gains are low, except possibly in countries with very high corporate rates (e.g., Japan); like all such tax changes, they are often difficult to reverse.
1.1.09
για λίγα χρονάκια...
Προσέξτε, ΔΕΝ έχει τρεις τελείες, έχει μόνο ΜΙΑ.
Είναι του gr και θεωρω ότι πρόκειται για μια σχετικά αισιόδοξη άποψη, η οποία ταυτόχρονα μοιάζει και η πιο πιθανή χωρίς όμως να κατέχει πάνω από 50%.
Oι ΗΠΑ καθυστέρησαν πολύ να διαγνώσουν τα αίτια της κρίσης και αποτυγχάνει κάθε προσπάθεια ενίσχυσης της ρευστότητας
International Herald Tribune
Υπάρχουν, πάντα, δύο όψεις του ιδίου νομίσματος.
Tα μακροπρόθεσμα επιτόκια, δηλαδή το κόστος δανεισμού, κυμαίνονται στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας 50ετίας. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια βρίσκονται, παράλληλα, στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας 20ετίας.
Το 2008 ήταν το χειρότερο έτος που έχουν περάσει οι χρηματιστηριακές αγορές εδώ και επτά ολόκληρες δεκαετίες. Από τις δέκα συνεδριάσεις με τις υψηλότερες αποδόσεις στην ιστορία, οι έξι καταγράφηκαν μέσα στο 2008.
Ενας θρύλος της Γουόλ Στριτ που έγινε ήρωας, επιβάλλοντας τον σεβασμό στους επενδυτές από την ίδια τη Γουόλ Στριτ παραδέχεται, σήμερα, ότι καταχράστηκε 50 δισ. δολάρια από τη νεότερη γενιά αυτών των ευκολόπιστων ανθρώπων του κόσμου.
Οι οικονομολόγοι ανησυχούν για τον αποπληθωρισμό. Ανησυχούν, όμως, και για τον πληθωρισμό.
Η αμερικανική κυβέρνηση παρέχει πιστώσεις σε επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα να δανειστούν από πουθενά αλλού. Οι εξωτερικοί παρατηρητές φοβούνται για ένα κύμα χρεοκοπιών λόγω της αδυναμίας των επιχειρήσεων να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Το 2008 ήταν, με απλά λόγια, το έτος που σταμάτησε να λειτουργεί χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ολα τα παραπάνω εκθέτουν τις αντιθέσεις που έχουν ανακύψει από αυτήν την... παύση.
Ενα χρόνο πριν, δηλαδή το 2007, κανένας από τους παράγοντες ή τους ρυθμιστές της Γουόλ Στριτ δεν είχαν υποψιαστεί τη σοβαρότητα της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Θεώρησαν ότι το βασικό πρόβλημα ήταν η ύφεση στον κλάδο των ακινήτων, η οποία προκλήθηκε από την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικών δανείων που δόθηκαν σε δανειολήπτες με -πολύ- φτωχά πιστωτικά κριτήρια. Υπέθεσαν ότι η αγορά της τιτλοποίησης, δηλαδή της μετατροπής των πάσης φύσεως δανείων σε ομόλογα για τη μετέπειτα πώλησή τους, δεν θα σταματούσε να λειτουργεί εάν η στεγαστική πίστη διατηρούνταν «εν ζωή» με τη βοήθεια κρατικών κεφαλαίων.
Το 2008, η Ουάσιγκτον κρατικοποίησε τις δύο εταιρείες χρηματοδότησης στεγαστικών δανείων Fannie Mae και Freddie Mac, όπως και τον ασφαλιστικό όμιλο American International Group. Διέσωσε την επενδυτική τράπεζα Bear Stearns. Επέτρεψε, όμως, την κατάρρευση της Lehman Brothers, ακροβατώντας μεταξύ φιλελευθερισμού και παρεμβατισμού, με αποτέλεσμα να τρομοκρατήσει τους επενδυτές και να τους τρέψει σε φυγή. Η μηχανή της τιτλοποίησης ακινητοποιήθηκε και οι τράπεζες δεν ήταν σε θέση να συνεχίσουν να εκτελούν τον ιστορικό ρόλο του πιστωτή που υπομονετικά περίμενε την αποπληρωμή των δανείων. Αντίθετα, οι τράπεζες δεν είχαν πλέον εμπιστοσύνη ούτε στις ίδιες τις δυνάμεις τους, έτσι όπως αντικατοπτρίζονταν από τους ισολογισμούς τους. Για ένα σεβαστό κομμάτι της οικονομίας, η κυβέρνηση εκτελεί σήμερα τον ρόλο του ύστατου δανειστή.
Κατά τη διάρκεια του 2008, η ομοσπονδιακή τράπεζα και το υπουργείο Οικονομικών δεν συνειδητοποίησαν ότι το τραπεζικό σύστημα ήταν αντιμέτωπο με μια κρίση φερεγγυότητας ή αξιοπιστίας και όχι ρευστότητας. Το συνειδητοποίησαν όταν η γάγγραινα είχε προχωρήσει σε επικίνδυνο σημείο. Κάθε προσπάθεια ενίσχυσης της ρευστότητας του συστήματος απεδείχθη αναποτελεσματική διότι κανένας δεν είχε εμπιστοσύνη στις αξίες που είχε αποκτήσει ένα ολόκληρο σύμπαν πιστωτικών παραγώγων και τιτλοποίησης δανείων.
«Καμία αγορά δεν γίνεται να λειτουργήσει φυσιολογικά εάν δεν υπάρχουν βασικές πληροφορίες για τη φερεγγυότητα των παικτών της» έγραψε ο Μισέλ Μπαρντό, οικονομολόγος του πανεπιστημίου Ράτγκερς.
Προ ενός έτους, η Κίνα και η Ινδία υποτίθεται ότι ήταν οι κινητήριες μηχανές της παγκόσμιας οικονομίας, με υψηλότερες ταχύτητες από τις ΗΠΑ. Πολιτικοί αναλυτές ανησυχούν, σήμερα, ότι η ανεργία μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια τους ασιατικούς γίγαντες.
Προ ενός έτους, η πλειοψηφία των οικονομολόγων -συμπεριλαμβανομένων των επιστημόνων της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ ή Fed- πίστευε ότι οι ΗΠΑ θα απέφευγε την ύφεση. Σήμερα είναι πεπεισμένοι ότι η ύφεση ξεκίνησε προς τα τέλη του 2007. Οι αισιόδοξοι θεωρούν ότι θα παρέλθει μέσα σε μόνον ένα εξάμηνο.
Με τις τιμές των εμπορευμάτων να καταρρέουν, τους καταναλωτές να αισθάνονται φτωχοί και να αναμένουν πρόσθετες απολύσεις, ο πληθωρισμός υποχώρησε από μέγιστη σε ελάχιστη ταχύτητα και η Fed μείωσε τα επιτόκια στο μηδέν.
Η απόδοση του αμερικανικού ομολόγου υποχώρησε σε επίπεδα χαμηλότερα από το 2%, κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί από την εποχή του Αϊζενχάουερ, όταν, βεβαίως, εκείνος κατοικούσε στον Λευκό Οίκο. Ο δείκτης αποδόσεων των ομολόγων υψηλού κινδύνου εκτοξεύθηκε στο 17% και άνω, δηλαδή σε επίπεδα λίγο χαμηλότερα από αυτά που είχαν καταγραφεί τη δεκαετία του ’90, όταν η πτώση του τραπεζικού συστήματος κινδύνεψε να περάσει από τη θεωρία στην πραγματικότητα. Το χρήμα είναι φθηνό για την κυβέρνηση και δυσεύρετο σε εκείνους που το έχουν πραγματικά ανάγκη.
Οι πολλαπλοί τρόποι της κυβέρνησης και της Fed να ενισχύσει τη ρευστότητα του συστήματος με δικά τους κεφάλαια σημαίνει, ουσιαστικά, ότι θα καταλήξουν σε μια πληθώρα τίτλων αδιευκρίνιστης εάν όχι μηδαμινής αξίας. Αυτό ισοδυναμεί με την εκτύπωση χρήματος. Οικονομολόγοι εκφράζουν προβληματισμό για την αδυναμία της Fed να υιοθετήσει σκληρή στάση, γεγονός που μπορεί να εκτροχιάσει τον πληθωρισμό.
Υπό μια έννοια, ο πληθωρισμός μπορεί να είναι μια επιθυμητή εξέλιξη. Εάν το πρόβλημα ενός πολίτη είναι ότι η αξία της κατοικίας του δεν ανταποκρίνεται στο ύψος της πίστωσης τότε μια λύση θα ήταν η αύξηση της ονομαστικής αξίας του ακινήτου δίχως να επηρεάζεται το μέγεθος του δανείου.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο πληθωρισμός ανακτά σταδιακά ταχύτητα όταν παρέλθει μια ύφεση και η Fed γίνεται αυστηρότερη στην πολιτική της. Πουλά κρατικά ομόλογα για μετρητά, ρουφώντας την πλεονάζουσα ρευστότητα από το διατραπεζικό σύστημα και κατ’ επέκταση την οικονομία.
Μετά το τέλος της τρέχουσας ύφεσης, οι ισολογισμοί της Fed θα έχουν βαρύνει τόσο από ομόλογα στεγαστικών δανείων και εταιρικά χρεόγραφα. Θα αναγκαστεί τότε να πουλήσει αυτούς τους αμφιλεγόμενους τίτλους αντί των ασφαλών κρατικών ομολόγων. Αυτή η φόρμουλα μπορεί να είναι αποτελεσματική εάν έχει αποκατασταθεί έως τότε η αξιοπιστία αυτών των τίτλων. Αυτό είναι το στοίχημα της Fed.
Σε περιόδους ιλιγγιώδους ανάπτυξης καλλιεργούνται οι σπόροι της επόμενης κρίσης. Οι ήρωες του χθες μετατρέπονται στους εχθρούς του σήμερα. Η μηχανή της τιτλοποίησης, που δέχεται σήμερα τεράστια κριτική, διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην ανάπτυξη που είχε προηγηθεί.
Το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους. Ο άνθρωπος που κατάφερε να παρακάμψει το υψηλό και σταθερό κόστος διαπραγμάτευσης και να δημιουργήσει νέους τρόπους με τους οποίους οι επενδυτές μπορούσαν να στοιχηματίζουν με μεγαλύτερη πίστωση ήταν ο Μπέρναντ Μάντοφ. Ενας από τους μάγους των ανοδικών αγορών της δεκαετίας του ’80 και του ’90. Ο μεγαλύτερος market maker της αγοράς Nasdaq παραδέχτηκε ότι η εταιρεία του δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια κομπίνα Πόντζι, χάνοντας 50 δισ. δολάρια πελατών του.
Με αυτό το άρθρο κλείνω το έτος του 2008. Για το 2009 ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα πρέπει να λάβει τα σωστά μέτρα για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του συστήματος, το οποίο πρέπει να μπορεί να παρέχει πιστώσεις με την πάροδο της κρίσης. Εάν αποτύχει σε αυτό και στη χάραξη ενός αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο θα ενθαρρύνει την πρόοδο αλλά όχι την αναρχία, τότε οι προβλέψεις για το 2010 θα είναι ακόμα πιο απαισιόδοξες για να τις διαψεύσει στη συνέχεια μια ακόμη πιο απογοητευτική πραγματικότητα.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyagor_1_01/01/2009_297877
Λίγη αισιοδοξία
Remember, more of the fiscal deficit will be financed domestically, as Americans start savings and stop investing ….
brad setser: follow the money
Πάντοτε κάποιοι υποκύπτουν...
Παραδοχή
Start thinking about a real amalgam of socialism and capitalism, welded together with freedom of thought and expression. Break the back of corporate power both in the House and in the Senate. National health care and a national bank will certainly be a step in this direction. If we disallowed any elected official from ever lobbying, we will begin to finish the job properly.
http://angrybear.blogspot.com/2008/12/galbraiths-last-shovel.html
Κι από εδώ φαίνεται ότι χρειάζεται κάτι διαφορετικό...
Πρόταση για το 2009

The Subprime Solution:
How Today's Global Financial Crisis Happened, and What to Do about It
Όποιος θέλει να το διαβάσει online, ας ακολουθήσει το λινκSo what then might the Fed do if its target interest rate, the overnight federal funds rate, fell to zero?
One relatively straightforward extension of current procedures would be to try to stimulate spending by lowering rates further out along the Treasury term structure--that is, rates on government bonds of longer maturities. There are at least two ways of bringing down longer-term rates, which are complementary and could be employed separately or in combination. One approach, similar to an action taken in the past couple of years by the Bank of Japan, would be for the Fed to commit to holding the overnight rate at zero for some specified period. Because long-term interest rates represent averages of current and expected future short-term rates, plus a term premium, a commitment to keep short-term rates at zero for some time--if it were credible--would induce a decline in longer-term rates. A more direct method, which I personally prefer, would be for the Fed to begin announcing explicit ceilings for yields on longer-maturity Treasury debt (say, bonds maturing within the next two years). The Fed could enforce these interest-rate ceilings by committing to make unlimited purchases of securities up to two years from maturity at prices consistent with the targeted yields. If this program were successful, not only would yields on medium-term Treasury securities fall, but (because of links operating through expectations of future interest rates) yields on longer-term public and private debt (such as mortgages) would likely fall as well.
Απόσπασμα
Remarks by Governor Ben S. Bernanke
Before the National Economists Club, Washington, D.C.
November 21, 2002 Deflation: Making Sure "It" Doesn't Happen Here
http://www.federalreserve.gov/BOARDDOCS/SPEECHES/2002/20021121/default.htm



